16/12/2013

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA GIÁO DỤC MỸ VÀ VIỆT NAM QUA OLIMPIC TOÁN

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 16/12/2013 | 16.12.13

Bài viết của tác giả Lê Quang Tiến, người đoạt giải nhì toán của đội tuyển Việt Nam trong cuộc thi Toán quốc tế 1975, hiện là Phó Chủ tịch Tienphong Bank.


                                     Lê Quang Tiến

Phải thừa nhận rằng nền giáo dục Mỹ tốt hơn Việt Nam. Chúng ta thường gửi con đi Mỹ học, không thấy người Mỹ nào xin học ở Việt Nam.

Sự phát triển của một người phụ thuộc hai yếu tố: di truyền và môi trường. Do các yếu tố di truyền nên người Việt Nam khó có thể ganh đua với người Mỹ trong các môn sức mạnh cơ bắp như chạy, nhảy... Nhưng với các môn thuần túy đầu óc và không cần đầu tư nhiều tiền thì có thể ngang ngửa như cờ, toán...

Về lý thuyết thì người Việt Nam cũng có số tế bào não như các dân tộc khác. Kiến thức cơ bản của nhân loại đã tích lũy được qua hàng triệu năm tiến hóa thì chúng ta có điều kiện tiếp cận như Mỹ nhờ có Internet.

Tóm lại, nếu chỉ thi bằng bút chì và bàn phím, không thi vật tay thì Việt Nam có điều kiện ngang ngửa với Mỹ.

Còn môi trường, có lẽ cái này Việt Nam luôn thiếu.

Một ví dụ điển hình là việc Việt Nam tham gia thi Toán quốc tế từ năm 1974. Chúng ta tự hào là một nước bị chiến tranh tàn phá 20 năm mà vẫn đạt được huy chương này nọ, chỉ thua Liên Xô, Đông Đức và sau này thua Mỹ...

Thực ra là thế nào?

Tôi tham dự đội tuyển Việt Nam năm 1975. Đoàn nước ta có 8 học sinh (số lượng tối đa cho một đoàn) giành được một huy chương Bạc, 3 huy chương Đồng và đứng thứ 10.

Mỹ cũng tham gia lần thứ hai, có 8 học sinh giành được 3 huy chương Vàng, một huy chương Bạc, 3 huy chương Đồng và chỉ đứng sau Hungary và Đông Đức.


Tôi nhờ thầy Phan Đức Chính, Trưởng đoàn Việt Nam hồi đó, hỏi xem Mỹ chọn và dạy học sinh đi thi thế nào?

Mỹ làm thế này: Họ thông báo là thế giới tổ chức International Math Olympics. Mỗi nước được cử tối đa 8 học sinh phổ thông, tuổi dưới 19, cùng một Trưởng đoàn tham gia cung cấp bài thi (giới hạn trong kiến thức phổ thông) để hội đồng chọn ra 6 bài cho học sinh làm, và cùng chấm điểm tất cả các bài thi kể cả của đoàn mình. Chi phí đi lại nước dự thi chịu. Chi phí ăn ở trong quá trình thi nước đăng cai trả.

Mỹ sẽ cử đoàn đi, chọn các em dưới 19 tuổi, chưa học đại học. Nếu số lượng đăng ký trên 8 thì tổ chức thi loại, dưới 8 thì ai đăng ký đều được đi. Đoàn tự thu xếp kinh phí (gia đình cho tiền, xin tài trợ của tổ chức, cá nhân). Chính phủ Mỹ không cho tiền, cũng chẳng dạy dỗ gì cả. Mặc dù là trò chơi vớ vẩn nhưng Mỹ luôn đứng trong Top 3.

Việt Nam làm thế này: Từ cấp 2 (lớp 5-7) đã phải thi đấu vào lớp chuyên của trường, tỉnh/thành phố. Đến cấp 3 (lớp 8-10) lại thi đấu vào trường chuyên của Bộ Đại học, của tỉnh. Hình thành một loại "gà nòi" chỉ để thi đấu: Chuyên toán của Bộ Đại học có ĐH Tổng hợp, Sư phạm Hà Nội, Sư phạm Vinh. Chuyên toán của các tỉnh như Chu Văn An (Hà Nội), Lam Sơn (Thanh Hóa), Lê Hồng Phong (Nam Định)...

Rồi "bọn gà" này lại qua hàng chục vòng đấu để chọn ra 14 "con" vào đội tuyển toán quốc gia. Từ đó, sau 90 ngày khổ luyện qua 45 bài kiểm tra lấy ra 8 "con gà" để đi thi. Tiền tuy không nhiều nhưng do ngân sách Nhà nước chi trả cả.

Trước khi ra nước ngoài, Bộ Tài chính cho mỗi thành viên trong đoàn mượn một bộ comple, 2 áo sơ mi, một đôi giày, về thì phải trả, không có tất.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng mời cả đoàn vào dinh đãi một bữa phở úy lạo trước khi lên đường và hỏi:
- Các cháu có nguyện vọng gì?

Đáng lẽ phải nói là quyết tâm mang vinh quang về cho tổ quốc Việt Nam anh hùng thì tôi lại bảo:
- Chúng cháu được cho mượn giày nhưng không có tất, đau chân lắm, cháu sẽ đi dép lê.

Dưới gầm bàn, thầy Chính đá tôi một phát khá đau.

Thủ tướng chảy nước mắt nói với ông Tạ Quang Bửu, khi đó là Bộ trưởng Bộ Đại học:
- Nước nhà vừa trải qua chiến tranh, còn nghèo lắm, nhưng một đôi tất sao không lo được cho các cháu?

Khi đó chỉ có đúng một loại tất của Trung Quốc bày bán ở cửa hàng Bách hóa Bờ Hồ giá 7 đồng một đôi.

Ngay lập tức, một núi công văn, điện thoại giữa Bộ Đại học, Bộ Tài chính và Văn phòng Chính phủ được trao đổi và kết quả đến chiều có văn bản cấp cho mỗi cháu 3 đồng để mua tất. 4 đồng thiếu thì bảo bố mẹ cho, bố mẹ không có thì bác Bửu bù. Có lẽ đấy là vụ PPP đầu tiên của Việt Nam.

Mặc dù thuần túy chuyên môn nhưng ngay từ năm 1975 đã có vô số yếu tố phi chuyên môn len vào quá trình lựa chọn:

- Phải có đủ thành phần nam, nữ.
- Phải cân đối số lượng giữa các trung tâm "gà" (hồi đó là ĐH Tổng hợp và ĐH Sư phạm).
- Các thầy từ lò Sư phạm rỉ tai cho "gà" của trung tâm mình đáp án trước các vòng kiểm tra.
- Thêm cả yếu tố đạo đức, lý lịch, thành phần giai cấp nữa. 

Trong đội tuyển năm 1975 có một bạn rất giỏi bị loại vì đã tố cáo các thầy Sư phạm "gà" bài cho học sinh trường mình.

Lý do: "Thiếu ý thức kỷ luật, có vấn đề về đạo đức". Có lẽ cũng là vụ "Đồi Ngô" đầu tiên của ngành giáo dục Việt Nam.

Duy nhất cậu này trong số mấy ngàn "con gà" khóa 1975 cho đến bây giờ còn làm toán và sống bằng nghề giảng dạy toán cao cấp tại một trường đại học danh tiếng của Mỹ.

Theo tôi biết thì hàng chục ngàn "con gà" đó sau này không làm nên cơm cháo gì trừ Ngô Bảo Châu đã làm rạng danh nền toán học Pháp và đang cống hiến cho một trường đại học ở Mỹ.

Thế khác nhau chỗ nào?

Khác nhau ở chỗ Chính phủ Mỹ dứt khoát không dùng tiền ngân sách tài trợ cho Khoa học, Văn hóa, Thể thao.

Nhà nghiên cứu khoa học, nhà văn, diễn viên, cầu thủ tự sống bằng tiền nghiên cứu theo hợp đồng với cơ quan Chính phủ hay với các công ty, giảng dạy, bán sách, bán phim, thi đấu. Thích thì tự hội họp với nhau mà trao giải Field, Oscar... phong nhau làm Giáo sư, Viện sĩ...

Còn Việt Nam thì suốt ngày cãi nhau về chuyện Nhà giáo Nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú và xin Nhà nước tài trợ từ hát xẩm đến cầu lông.

Theo VNEXPRESS

11 nhận xét

Nặc danh
17:35 16 tháng 12, 2013 Reply

Mình kém thì nên học tập họ, không sợ xấu hổ, đừng ba hoa khoác lác về mình.

Hoàng
17:36 16 tháng 12, 2013 Reply

Mình kém thì nên học tập họ, không sợ xấu hổ, đừng ba hoa khoác lác về mình.

13:50 17 tháng 12, 2013 Reply

Sự phát triển của một người phụ thuộc hai yếu tố: di truyền và môi trường. Do các yếu tố di truyền nên người Việt Nam khó có thể ganh đua với người Mỹ trong các môn sức mạnh cơ bắp như chạy, nhảy... Nhưng với các môn thuần túy đầu óc và không cần đầu tư nhiều tiền thì có thể ngang ngửa như cờ, toán...và thực tế đã chứng minh điều đó một cách rõ ràng,khi mà trên các cuộc thi olimpic quốc tế thì chúng ta cũng không thua kém bất kỳ ai. vấn đề của nước ta ở đây, đó chính là có một cơ chế đầu từ một cách hợp lý để phát huy tối đa những thế mạnh của đất nước mình,

14:23 17 tháng 12, 2013 Reply

xét một cách khách quan , thì về kiến thức chúng ta không thua kém bất cứ một quốc gia nào trên thế giới. Mặc dù về kinh tế, chúng ta có thể thua thiệt họ, nhưng về kiến thức thì tôi nghĩ là không. vấn đề của chúng ta ở đây. đó chính là nuôi dưỡng nhân tài, phát triển trí tuệ và sử dụng họ như thế nào một cách cho hợp lý.

14:57 17 tháng 12, 2013 Reply

"Thiếu ý thức kỷ luật, có vấn đề về đạo đức". Có lẽ là tình trạng chung khá phổ biến đối với ngành giáo dục Việt Nam hiện nay, đi theo đó là bệnh thành tích, chính những nguyên nhân đó đã làm cho nền giáo dục nước ta khó phát triển mạnh mẽ. Xét một cách công bằng thì tiềm năng của những con người nước ta chẳng thua kém nước nào cả. vậy nên chúng ta cần có những chính sách hợp lý hơn.

15:49 17 tháng 12, 2013 Reply

Hay thật, đọc bài này quả thật sướng cái tai nhưng cũng thấy gai gai. Có lẽ từ thâm căn cố đế con người Việt Nam đã vậy rồi, chúng ta tự hào vè sự học của chúng ta nhưng xem chừng chúng ta nhúng quá nhiều thứ vào khoa học cho nên không mấy người làm khoa học nữa.

15:59 17 tháng 12, 2013 Reply

Quả là nư tác giả đã nói, chúng ta sinh ra các con gà nòi để đi thi với mục đích giật giải, phải chăng đây là căn nguyên của bệnh thành tích cho tất cả các ngành. Vì học sinh được rèn luyện trong rất nhiều kỳ thi vì thành tích của nhà trường, vì vậy mà khi ra đời bệnh thành tích theo mãi.

Nặc danh
06:02 18 tháng 12, 2013 Reply

Học giỏi thì cần có đất dụng võ, có việc làm tận dụng khả năng. Chính phủ Việt Nam cần tận lực tạo ra nhiều điều kiện để khuyến khích phát triển những ngành nghề khoa học và kỹ thuật.

Tôi không đồng ý với tác giả về chuyện chính phủ Mỹ không bỏ tiền vào khoa học, văn hóa và thể thao. Các trường đại học Mỹ công và tư bỏ tiền rất nhiều vào thể thao. Vì các trường đại đa số không bị đánh thuế, nên chính phủ Mỹ gián tiếp ủng hộ thể thao. Còn về khoa học thì chính phủ Mỹ có đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp qua các quỹ Research and Development (Nghiên cứu và phát triển) và giảm thuế cho các hãng bỏ tiền vào nghiên cứu khoa học.

14:09 18 tháng 12, 2013 Reply

Đầu tư cho giáo dục là quốc sách hàng đầu của mỗi quốc gia đây là chiến lược đầu tư lâu dài và không được phép bảo thủ và bất công trong giáo dục, phải nhìn nhận khách quan, cái gì yếu ta phải tiếp thu học hỏi, cái gì mạnh thì ta phải phát huy có thế nền giáo dục mới tiến bộ chứ thực ra người Việt Nam mình không kém, đầu óc của người Việt Nam rất thông minh, rất giỏi điều đó đã được chứng minh nhiều rồi, thiết nghĩ cần có những đóng góp và quyết sách để thay đổi.

20:52 19 tháng 12, 2013 Reply

Điều này thật khó nói như thế nào là đúng, thực tại chỉ chứng minh được rằng Việt Nam minh chủ yếu là lý thuyết còn thực hành thì thua các nước.

21:04 31 tháng 12, 2013 Reply

Tac gia Le quang Tien chem gio qua. Minh khong muon phan tich them nhung thong tin khong chin xac cua ong ve giao giuc o My (minh o My da 20 nam). Chi muon noi rang ong nay dung co thi toan Quoc te nam 1975, nhung khong duoc giai gi. Thong tin duoc gia Nhi la khong trung thuc. Day la ket qua thi cua doan Vietnam nam 1975 http://www.imo-official.org/team_r.aspx?code=VNM&year=1975

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!