17/02/2014

CẢ XÃ HỘI ĐANG QUÁ MÊ TÍN

Tác giả: Unknown viết lúc 17/02/2014 | 17.2.14


TT - Đó là chia sẻ của PGS.TS Lương Hồng Quang (phó viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam) trong cuộc trao đổi với Tuổi Trẻ về câu chuyện cầu cúng, rải tiền trong lễ hội.


Chen nhau hứng nước thạch nhũ để cầu may mắn tại động Hương Tích, chùa Hương (Hà Nội) - Ảnh: Tiến Thành

Nhét tiền vào cả tay Phật Bà nghìn mắt nghìn tay ở chùa Lim, Bắc Ninh - Ảnh: Tiến Thắng

Lễ cúng sao giải hạn chùa Phúc Khánh (Hà Nội) vào rằm tháng giêng khiến một đoạn đường dài khoảng 200m nối từ đường Tây Sơn - Nguyễn Trãi bị tê liệt hoàn toàn - Ảnh: Nguyễn KHánh

Hỗn loạn tại lễ hội cướp phết Hiền Quan (tỉnh Phú Thọ) khi hàng nghìn thanh niên chen nhau giẫm đạp để tranh giành quả phết với hi vọng mang lại may mắn cho gia đình - Ảnh: Nguyễn Khánh


Thành tâm cầu... lộc, cầu an - Ảnh: Nguyễn Khánh

Chen nhau cọ tiền vào khánh đồng trên chùa Yên Tử mong cầu tài - Ảnh: Đức Hiếu


Ném tiền xuống giếng ở đền Côn Sơn, Kiếp Bạc, tỉnh Hải Dương - Ảnh: Tiến Thắng


Hậu quả sau trận cướp phết cầu may khiến một thanh niên phải nhờ bạn dìu ra khỏi lễ hội - Ảnh: Nguyễn Khánh

Ông nói: “Đền Bà Chúa Kho là minh chứng điển hình cho cái gọi là “sáng tạo” truyền thống trong xu hướng di sản hóa. Cùng với đền Bà Chúa Kho, rất nhiều chùa, đền, phủ của chúng ta hiện nay cũng đang đi theo xu hướng này. Nhưng điều kỳ lạ là cả xã hội chấp nhận điều này, đang quá mê tín, quá trông chờ vào vận may từ thánh thần”.

* Đền Bà Chúa Kho được coi là hiện tượng đặc biệt, thu hút hàng vạn người đến cầu cúng mỗi dịp đầu năm và cuối năm, ông lý giải như thế nào về hiện tượng này?

- Đền Bà Chúa Kho là minh chứng điển hình cho cái gọi là “sáng tạo” truyền thống trong xu hướng di sản hóa. Thành công đầu tiên là đã thay đổi chức năng của nhân vật thờ cúng, từ một người giữ kho lương thành bà chúa giữ tiền, bà chúa của ngân hàng, huyền thoại hóa lên. Giới truyền thông góp phần nhiều cho việc này.

Bên cạnh đó, đền Bà Chúa Kho được quản lý như một tổ chức chuyên nghiệp với sổ sách, quy chế rõ ràng, minh bạch, có cơ chế phân chia lợi ích trong cộng đồng.

Họ dùng nguồn thu đó để bảo tồn, mở rộng nơi thờ tự, các công trình phúc lợi trong dân, tạo công ăn việc làm cho người dân trong nội bộ. Nhưng mô hình này đang gặp vấn đề là tính tự trị quá cao.

Vấn đề không phải thay một mô hình quản lý này bằng một mô hình quản lý khác, sẽ không hiệu quả, mà theo nguyên tắc của xã hội hiện đại, mọi nguồn thu, mọi nguồn quyên góp cần phải được quản lý bằng luật, thay vì luật làng như hiện nay. Đó là một tiến trình lâu dài.

Cuối cùng, các chủ thể ở đền Bà Chúa Kho đã vận dụng tối đa thời cơ của chính sách. Đó là chính sách về bảo tồn phát huy di sản văn hóa dân tộc, tự do tôn giáo tín ngưỡng. Họ vận dụng tối đa điều đó để phục hồi. Họ biết rằng phải có được danh hiệu di tích lịch sử cấp quốc gia, khi có danh hiệu rồi mới mở rộng phạm vi.

* Lễ hội năm nay, chuyện rải tiền lẻ được thắt chặt nhưng tiền lẻ vẫn tung hoành khắp đền chùa miếu phủ. Có thể cắt nghĩa vấn đề này như thế nào, thưa ông?

- Về nguyên tắc cúng là phải có hương, đăng, quả, thực. Tiền cũng là một lễ vật cúng. Ngày xưa người dân chẳng có nhiều tiền, chỉ có tiền lẻ thôi, họ đặt trong mâm cúng.

Hoặc có tiền giọt dầu gửi cho người đứng đầu cơ sở thờ tự để họ chi phí cho việc cúng lễ. Hòm công đức gần đây mới có, ngày trước không có. Hòm công đức là tư duy của xã hội hiện đại.

Sau này người ta còn có một hình thức nữa là ghi phiếu công đức cho những người quyên góp. Có một hình thức khác là thông qua các đợt duy tu sửa chữa, chủ yếu là cung tiến của người có tiền và giới có địa vị trong xã hội. Đây là số tiền đóng góp lớn nhất.

Trở lại vấn đề rải tiền, nhiều người thật sự không có hiểu biết khi đi lễ nên cứ làm loạn lên. Họ không được trao truyền các nghi thức nghi lễ của cha ông để lại, cộng thêm nữa là tư duy cứ đi lễ thì phải lễ to, có nhiều tiền rải thì xin được nhiều lộc.

Cái xin bây giờ là cái xin trao đổi, tư duy hàng hóa thương mại. Còn ngày xưa cũng có cầu xin nhưng họ có niềm tin, lễ to lễ nhỏ không quan trọng, vấn đề là mình thành tâm.

Hành vi rải tiền không chỉ sai về mặt nghi lễ, mà còn thể hiện sự thiếu hiểu biết, mê tín của rất đông người dân hiện nay.

* Tất cả điều đó sẽ dẫn đến những hệ lụy nào?

- Cả thế giới từ thập niên 1970 đã bước vào quá trình “di sản hóa”, coi truyền thống là những giá trị cần được ứng xử một cách nâng niu, gìn giữ, tách ra khỏi đời sống hiện hữu trong một xu hướng “gán giá trị”, “gán nhãn hiệu”, và đôi lúc là những vật thiêng, có ý nghĩa văn hóa của một cộng đồng người.

Xu hướng này đặc biệt được các nước phát triển sử dụng để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong đời sống đương đại.

Trong xu thế này, các nước phát triển được cũng nhiều mà mất không ít. Chúng ta đang đứng trước lưỡng nan của sự phát triển văn hóa.

Cái được là tạo ra được sự tiếp nối giữa truyền thống với hiện đại, tiềm năng kinh tế của di sản được phát huy, giá trị của di sản được lan tỏa...

Nhưng có những bất cập:

Thứ nhất, con người rơi vào ảo tưởng, ảo giác, điều này dẫn đến việc mất cân bằng, vị truyền thống một cách siêu hình. Trong khi đó, logic phát triển phải là chuẩn bị gì cho hiện tại và tương lai cần được cân bằng với bảo tồn và phát huy truyền thống.

Hệ quả thứ hai là việc chạy theo danh hiệu đã làm biến dạng di sản, kể cả mặt vật chất lẫn tinh thần. Các cơ sở thờ tự được mở rộng quy mô, các di sản văn hóa tinh thần cũng được nâng cấp, nâng tầm, nhiều khi làm biến dạng di sản dưới nhiều biểu hiện.

Hệ quả thứ ba, xã hội có vẻ quá mê tín. Trông chờ vào thần thánh, trông chờ vào thế lực siêu nhiên xuất hiện ở nhiều hạng và nhóm xã hội. Một xã hội “tắm mình” trong tín ngưỡng, lễ hội, cúng bái, thờ phụng, nghi lễ. Mê tín nhờ đó cũng trở thành một thứ quyền lực. Đó là điều phải cảnh tỉnh xã hội, nếu không thế hệ trẻ sẽ mất phương hướng.

Đây là vấn đề về chính sách.

* Trong bối cảnh này, theo ông, liệu có biện pháp nào để giảm bớt tình trạng mê tín của xã hội hay không?

- Theo tôi, muốn thay đổi phải cần thời gian để tất cả mọi người thay đổi nhận thức. Khách hành hương hiện nay không có khuôn mẫu văn hóa, họ không biết cái gì nên và không nên khi đến đền chùa miếu phủ.

Mấy chục năm nay người Việt Nam không được trao truyền những nghi thức ấy, cũng không được hướng dẫn. Cho nên, theo tôi, việc đầu tiên là phải giáo dục về việc thực hành các nghi lễ truyền thống.

Trong đó, giới truyền thông cũng cần được trang bị lại hệ thống kiến thức để tránh tình trạng nhiễu loạn như hiện nay.

Mặt khác, bản thân chủ cơ sở thờ tự phải kiên quyết đảm bảo thực hiện nếp sống văn minh. Nếu họ không vào cuộc thì sự nỗ lực của cả xã hội cũng không giải quyết được việc gì.

Cứ nghĩ người dân rải tiền lung tung thì tiền vẫn cứ thuộc về nhà chùa, nhà đền như hiện nay thì khó thay đổi được gì. Chưa nói đến việc hiện nay chúng ta chưa có những quy chế, chính sách nào hiệu quả về vấn đề này. Chế tài lại càng không.
Một du khách cố thả tiền lên bàn thờ tại đền Trần, Nam Định để cầu may - Ảnh: Nguyễn Khánh

Nguồn: Tuổi Trẻ
HÀ HƯƠNG thực hiện

5 nhận xét

Nặc danh
23:49 17 tháng 2, 2014 Reply

Đúng rồi.
Các đồng chí Đảng con đảng cha ở đây tưỡng là mỗi ngày tụng 5 lần kinh Đảng cộng sản thì Việt nam sẽ phát triển.
Cứ tưỡng tung hô khẩu hiệu "ĐCS VN quang vinh muôn năm" thì dân sẽ ấm no hạnh phúc.

Cứ tin vào Đảng CS luôn đúng, không bao giờ sai thì VN sẽ hùng mạnh.

Tin và thực tế là 2 việc khác nhau.

Thực tế:

- VN là một trong những nước tham nhũng nhất thế giới.
- VN là một nước thiếu tự do thông tin nhất thế giới.
- VN là một trong nước có nợ xấu cao nhất thế giới
- VN là một trong những nước có nhiều Công an nhất thế giới (tính trung bình đầu người, vì Đảng ta cần người đàn áp dân, bảo vệ đảng)
- VN là một trong những nước nghèo và lạc hậu nhất thế giới.
(trai đi xuất khẩu lao động (nô lệ), Gái di cở chuồng cho chọn hàng. VN xuất khẩu gần 300.000 cô dâu ra hải ngoại cho Đài loan, Hàn quốc).

-VN là một trong những nước kém về nghiên cứu khoa học, giáo dục, kỷ nghệ. (tự chế một chiếc xe nhỏ nho còn chưa được, cầu chưa xây song đã sụp).

- GROSS của Thái lan hơn 3 lần VN.
- Bài viết Khoa học. Thái 200 bài, VN 1 bài.

20:13 18 tháng 2, 2014 Reply

Một thằng nói ngu nhất mà tôi từng thấy. Liệu có ai đồng tình với ý kiến của tôi không. Tuy là đất nước mình có nhiều cái chưa phát triển nhưng mà tôi thấy do trải qua chiến tranh nên chúng ta mới như vậy. Được như thế này là ta quá tự hào về đất nước thận yêu này rồi. Nhưng có con chó đang muốn phá rối đất nước kìa mọi người

20:37 18 tháng 2, 2014 Reply

Mê tín là một chuyện bình thường nhưng chúng ta đang ngày càng bị ảnh hưởng vì thói quen này của mỗi người. Có thể nói nó là một căn bệnh của không ít người trong lứa tuổi của đất nước ta hiện nay. Chúng ta cần phải thay dồi suy nghĩ trong mỗi người, vì nó làm chúng ta bị ảnh hưởng, đất nước chậm tiến bộ

19:10 19 tháng 2, 2014 Reply

Chó đời chán ngu khá. Lại dùng chiêu đổi thừa chiến tranh à.

Đâu phải có Việt nam bị chiến tranh.

Nam hàn sao 30 năm chiến tranh tổ chức thế vận hội, trở thành cường quốc kinh tế kỷ nghệ.
Nhật bản sao 30 năm chiến tranh là cường quốc kinh tế.

CHLB Đức sao 20 năm chiến tranh tổ chức Thế vận hội, cường quốc kỷ nghệ.

Việt nam dưới sự thống trị độc tài ngu ngốc Đảng CS sao 30 năm chiến tranh vẫn chưa phát triển. Vậy là sao ?

Mày tự hào là gái Việt nam cởi chuồn cho đàn ông Hàn xem hàng à ?
mày tự hào trai Việt nam đi làm nô lệ cho ngoại quốc à ?
Mày tự hào Việt nam tham nhũng, mất tự do, lạc hậu ?

Thằng ngu đời chán. Tự hào là 30 tuổi mới biết gọi cha, gọi mẹ, đếm được tới 10.

người bình thường thì 25 tuổi làm kỷ sư bác sỉ. Đó mới là đáng tự hào.

Đời chán chắc bị bịnh tâm thần. Não Chậm phát triển. Tưởng là đếm được tới 10 là giỏi lắm, không ai bằng.

19:23 19 tháng 2, 2014 Reply

Mê tín không là một chuyện bình thường. Mê tín là dấu hiệu của xã hội kém văn minh, lạc hậu. Con người kém kiến thức và tuyệt vọng thường mê tín.

ngoài ra Mê tín và tôn sùng là kết quả của nền giáo dục nhòi sọ XHCN.

Thay vì suy nghĩ, phân tích tìm hiểu vấn đề để có cách giả quyết thì ĐCS dạy người chỉ biết tung hô khẩu hiệu, tôn sùng một tổ chức chính trị thối nát.

Kết quả là VN ta thua Nam hàn, Nhật bản gần 100 năm.

Thử hỏi. Một thằng đảng con, chỉ biết học thuột lòng khẩu hiểu tung hô đảng CS quang vinh muôn, chỉ biết khủng bố hù dọa dân thì làm sao có khả năng sáng chế điện thoại di động như Samsung, Apple. Sáng chế Xe ô tô như Toyota, honda, mercedes.


Thấy những sự vô lý mâu thuẩn của ĐCS nhưng không có khả năng nhận thức được sự vô lý thì làm sao mà sáng chế, phát minh khoa học kỷ thuật được.

Hỏi: Sáng chế Điện di động cần những gì ?
Đảng con: ĐCS VN muôn năm. chỉ cần biết còn đảng còn mình. Phản động xuyên tạc, nhận tiền nước ngoài

Hỏi: Máy Ô tô vì lý do gì lại kêu to vậy ?
Đảng con: ĐCS VN muôn năm. chỉ cần biết còn đảng còn mình.Phản động xuyên tạc, nhận tiền nước ngoài

Hỏi: VN cần làm gì để kỷ nghệ hóa đất nước.?
Đảng con: ĐCS VN muôn năm. chỉ cần biết còn đảng còn mình.Phản động xuyên tạc, nhận tiền nước ngoài

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!