18/02/2014

KHÔNG QUÊN QUÁ KHỨ, CŨNG KHÔNG KÍCH ĐỘNG THÙ HẰN

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 18/02/2014 | 18.2.14


LTS: Cách đây 35 năm, đúng ngày này (17-2-1979), một cuộc chiến đã nổ ra. Trung Quốc (TQ) đã đưa 600.000 quân và một khối lượng khí tài quân sự lớn đồng loạt tấn công sáu tỉnh biên giới phía Bắc nước ta.
 
Các lực lượng vũ trang và nhân dân các tỉnh biên giới đã kiên cường chống trả, ngăn chặn bước tiến của quân TQ, lớp lớp người đã ngã xuống để bảo vệ từng tấc biên cương của Tổ quốc. Cuộc chiến ấy đã gây ra những tổn thất to lớn và để lại những tổn thương lâu dài trong quan hệ Việt-Trung mà phải mất rất nhiều thời gian sau này hai bên mới có thể dần hàn gắn.

Nhân ngày này, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Lê Công Phụng đã dành cho Pháp Luật TP.HCM một cuộc trò chuyện thẳng thắn, cởi mở xoay quanh sự kiện này. Qua câu chuyện, vị cán bộ ngoại giao kỳ cựu này bày tỏ khát vọng hòa bình của nhân dân hai nước cũng như những suy nghĩ về bước đi để hai bên khép lại quá khứ, hướng tới tương lai.

. Phóng viên: Thưa ông, niềm vui thống nhất Tổ quốc chưa bao lâu thì chúng ta phải bước vào cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam, rồi biên giới phía Bắc. Cả hai cuộc chiến đều liên quan tới TQ. Được biết ông sang làm ở Đại sứ quán tại TQ từ năm 1978, ông có thể giúp bạn đọc hình dung những căng thẳng trong quan hệ Việt-Trung lúc đó?

+ Ông Lê Công Phụng: Tôi làm ba năm, 1978-1980, thấy quan hệ hai nước xấu đi quá nhanh, chính mình cũng không hiểu nổi.

Những va vấp với nhau trước đó đã có nhưng không nhiều. Nhất là mới sau 1975, ta thắng Mỹ, nhân dân TQ rất phấn khởi, yêu mến, chia sẻ niềm vui thắng lợi của ta. Thế nhưng tình hình chuyển biến rất nhanh. Chuyến du lịch ngoại giao đoàn cuối cùng mà TQ tổ chức cho đoàn Việt Nam (VN), giữa 1978, kéo dài có vài ngày thôi mà thái độ cán bộ của họ đã thay đổi đến ngỡ ngàng. Những ngày đầu còn thân thiện, ân cần thì tới ngày cuối, khi chúng tôi trở về Bắc Kinh, cán bộ họ đã quay lại chất vấn đại sứ mình rất nhiều chuyện.
Đấy là những người không hiểu, không thông cảm với VN hoặc họ chịu sự chỉ đạo của cấp trên. Còn với những người thông hiểu tình hình, vốn rất thân thiết với mình thì giờ bỗng giãn ra. Họ không nói gì xấu mình nhưng né tránh tiếp xúc. Những người như thế, bản thân họ cũng vô cùng lúng túng, dằn vặt tâm trí.

Cuộc chiến tháng 2-1979 đối với VN là cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc. Đó là một cuộc chiến tàn khốc, để lại hậu quả lâu dài. Hành quân lên biên giới. Ảnh: Mạnh Thường
 
Những vách ngăn phía sau cuộc chiến

. Quan hệ quốc tế suy cho cùng vẫn là vấn đề lợi ích. Giờ có độ lùi lịch sử nhất định, có thể đánh giá TQ được gì, mất gì trong cuộc chiến 1979?

+ Từ đầu những năm 70 thế kỷ trước, TQ tìm kiếm cái bắt tay từ Mỹ. Sau 1975, quan hệ Trung-Mỹ dù đã thiết lập nhưng chưa có nền tảng vững chắc. Muốn thúc đẩy quan hệ ấy, TQ lựa chọn phương cách ủng hộ Pol Pot chống VN, đưa quân đánh VN, đối đầu mạnh mẽ với Liên Xô (LX) để chứng minh sức mạnh của mình là nói được làm được. Họ chuẩn bị kỹ, cả về mặt dư luận trong và ngoài nước rồi mới động binh.

Song cuộc chiến cũng để lại cho họ nhiều hậu quả. TQ phát động đổi mới từ 1978 nhưng vì đánh VN mà quan hệ với LX, các nước XHCN, các nước thuộc thế giới thứ ba vốn ủng hộ VN thêm xấu. Các nước khác nhìn vào cho rằng TQ-VN chung ý thức hệ mà còn đánh nhau thì trở nên nghi ngại, không biết với mình họ thế nào. Chưa kể nếu để bất ổn kéo dài thì đổi mới trong nước khó mà thuận lợi được.

Tôi thấy đến giữa những năm 1980, họ nhận ra rằng cuộc chiến 1979 tuy giúp họ đạt được mục tiêu tại thời điểm đó nhưng về lâu dài hậu quả để lại khá sâu sắc. Như xử lý quan hệ với VN sau này luôn bị vướng víu bởi cuộc chiến đó. Sau cuộc chiến 1979, TQ có quan hệ gần gũi hơn với Mỹ để cùng nhau chống LX. Nhưng LX tới 1985 gặp khủng hoảng, phải tiến hành cải tổ, trở nên hòa hoãn với Mỹ, đồng thời khối XHCN Đông Âu thoát khỏi LX và sụp đổ, do đó lý do tăng cường quan hệ của Mỹ-TQ không còn nhiều nữa. Trong bối cảnh đó, quan hệ Việt-Trung được cải thiện dần. Biên giới bớt căng thẳng. Cùng với việc VN hoàn thành rút quân khỏi Campuchia, Việt-Trung đi đến bình thường hóa quan hệ (1992).

. Theo ông, đâu là khó khăn chủ yếu khi khắc phục hậu quả chiến tranh, nhất là trong việc đàm phán các vấn đề liên quan đến phân định biên giới hai nước?

+ Ngay sau chiến tranh biên giới phía Bắc, mình đề nghị TQ đàm phán biên giới lãnh thổ ngay và họ cũng chấp nhận. Nhưng đôi bên vẫn còn rất căng. Cứ diễn văn chuẩn bị sẵn là đọc, chỉ trích nhau, chả anh nào nghe anh nào. Xong rồi tổ chức họp báo, mời cả làng đến, lại tố cáo nhau. Lúc đó tiếng súng vẫn nổ trên biên giới, dù không có chiến sự lớn.
Phải nói là sau 1979, biên giới rất căng thẳng. TQ thích thì nã pháo, bắn phá; thích thì di chuyển cột mốc, lấn chiếm. Đêm trước họ vừa chuyển mốc sâu vào trong đất mình thì hôm sau mình lại đào đưa về chỗ cũ… Nói chung, vừa bắn nhau xong mà ngồi vào đàm phán rất khó.

                     Thị xã cao Bằng tan hoang sau cuộc chiến tháng 2-1979. Ảnh: TL

Ai cũng muốn hòa bình, ổn định

. Cuộc chiến ấy đã gây ra những tổn thất to lớn, cũng như làm tổn thương cho quan hệ hai bên. Nhưng ông thấy đó, trong khu vực vẫn nhắc tới nguy cơ chiến tranh mà TQ có thể phát động. Vậy cần làm gì để tránh xung đột, tránh chiến tranh?

+ Lịch sử thế giới đã chứng minh chỉ có nước lớn gây chiến tranh với nước nhỏ, chỉ nước lớn mới lạm dụng vũ lực. Bản thân VN ta, trong các cuộc chiến tranh với nước lớn, thường bị đặt vào tình thế buộc phải đứng lên kháng chiến để giành độc lập, bảo vệ Tổ quốc. Để tránh chiến tranh, xung đột, không cách nào khác, các nước nhỏ phải khôn khéo.

TQ dù thế nào đi chăng nữa thì suy cho cùng họ cũng muốn hòa bình, ổn định để phát triển. Và thế giới giờ đã khác. Khu vực cũng đã khác nhiều. Chiến tranh không dễ mà xảy ra. Nhưng để thoát khỏi nguy cơ chiến tranh, trước hết cái đầu các bên phải tỉnh táo, suy nghĩ cho thấu đáo. “Think Tank”, tiếng Anh là trung tâm nghiên cứu đầu não của các quốc gia nhưng đôi khi chiết tự theo nghĩa là “suy nghĩ” và “xe tăng”. Chiến tranh cũng là vì lợi ích, mà suy nghĩ cũng vì lợi ích. Vậy nếu suy nghĩ cho tốt mà giải quyết được vấn đề lợi ích thì cần gì phải chiến tranh!

Còn với VN, tôi nghĩ quan điểm xuyên suốt là phải tìm mọi cách tránh, thoát khỏi nguy cơ chiến tranh. Trước hết không nên làm gì để bị hiểu là gây khiêu khích. Và phải hiểu sâu sắc lợi ích của các nước lớn - vốn là đối tượng thường lạm dụng vũ lực nhất, để giải quyết bài toán ấy một cách hài hòa, nhằm hạn chế tối đa các động lực dẫn đến chiến tranh. Về vấn đề này, có một khoảng thời gian dài sau 1975, với “hào quang chiến thắng”, chúng ta đã hiểu chưa đúng mức để xử lý một cách khéo léo hơn trong quan hệ với các nước lớn - điều góp phần giúp ta hạn chế tối đa việc dẫn đến các nguy cơ xung đột. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, thiết nghĩ điều này càng phải được chú trọng và xử lý một cách sâu sắc hơn nữa.

Về đối nội, phải quan tâm hơn nữa tới công tác tuyên truyền. Làm sao để người dân hiểu sâu sắc tình hình, không quên quá khứ nhưng không vì nó mà dẫn tới tâm lý kích động, chủ nghĩa dân tộc thiếu tỉnh táo. Đây không phải vấn đề riêng của VN mà cả TQ nữa.

Niềm tin không đến từ một phía

. Năm vừa rồi, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề cập tới việc “xây dựng lòng tin chiến lược”. Đây cũng là một yếu tố để xây dựng hòa bình, ổn định trong khu vực, ngăn ngừa chiến tranh?

+ Mình với TQ trải qua những thăng trầm lịch sử như thế thì đúng là khó xây dựng được sự tin cậy lẫn nhau một cách trọn vẹn. Trong bối cảnh ấy, có khi ta nói thật, họ không tin và họ giãi bày thật thì mình cũng không tin hết. Cho nên suy cho cùng để xây dựng tin cậy thì vẫn phải tạo gắn kết lợi ích chặt chẽ, hài hòa.

Ngoài ra, tin cậy chiến lược không phải chỉ giữa VN với TQ mà với cả các nước lớn khác, để các mối quan hệ đó tương tác, hỗ trợ lẫn nhau. Nhưng đây là việc khó khăn, lâu dài. Anh em trong nhà nhiều khi còn chưa tin nhau, huống chi giữa hai nước, nhất là khi từng trải qua chiến tranh, xung đột.

. Ta với TQ được xem là tương đồng về thể chế chính trị. Nhưng với các nước lớn khác thì việc khác biệt về thể chế chính trị có gây khó khăn gì cho việc gầy dựng tin cậy chiến lược?

+ Đây không phải vấn đề lớn. Một đảng hay đa đảng thì nước nào cũng cần quan hệ quốc tế. Ta đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, đối tác hợp tác toàn diện với một số nước nhưng không có nghĩa là ta với họ không có khác biệt. Vấn đề là quan hệ ấy đạt đến mức tôi nói - anh tin, anh nói - tôi tin, cái gì thỏa thuận được là làm được.

Chế độ chính trị là vấn đề đối nội hơn là đối ngoại. Đấy là lựa chọn của người dân, để phục vụ người dân một cách tốt nhất. Ở khía cạnh quốc tế, quan trọng là chế độ đó đủ sức đại diện cho quốc gia và cam kết một chính sách đối ngoại thống nhất. Cho nên nhiều khi chế độ một đảng lại tốt hơn đa đảng chính trị mà non nớt, thiếu ổn định. Thực tế, tình hình ở một số nước cho thấy đa đảng mà chưa đạt đến mức văn minh cao thì các đảng chính trị có khi lại chính trị hóa các vấn đề đối ngoại để phục vụ cho lợi ích của mình. Và điều đó có thể dẫn tới nguy cơ mâu thuẫn, xung đột giữa các quốc gia.

. Xin cảm ơn ông.
NGHĨA NHÂN thực hiện

10 nhận xét

19:25 18 tháng 2, 2014 Reply

Có lẽ đây là những bài viết vô cùng bổ ích đối với những người đã phát động và tham dự lễ tưởng niệm vào chủ nhật vừa qua. Họ có biết chăng những điều đơn giản như thế này hay là biết nhưng cố tình phớt lờ đi nó. Họ nói lịch sử vẫn là lịch sử, và chúng ta nói sự thật vẫn là sự thật, họ không chối bỏ lịch sử sao lại chà đạp sự thật phũ phàng đến thế. Dù cho là hữu tình hay vô ý nhưng quyết định tham gia vào một đoàn quân như thế điều gì đã khiến họ hành động như vậy, tưởng niệm như thế có phải là tưởng niệm không?

19:34 18 tháng 2, 2014 Reply

Bài viết rất bổ ích và sát thực, đặc biệt là trong hoàn cảnh gần đây nhiều trang báo khác trên mạng liên tục đưa tin về cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc của nước ta năm 1979 và cao trào là cuộc phát động tưởng niệm ở tượng đài Lí Thái Tổ vào chủ nhật vừa qua. Nếu những thông tin này được đăng tải sớm hơn có lẽ đã hạn chế được rất nhiều những người vô tình không hiểu về vấn đề mà tham gia vào cuộc tưởng niệm vô nghĩa đó, gây ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề mĩ quan, an ninh trật tự khu vực hồ gươm và làm kích động dân chúng khu vực xung quanh.

20:04 18 tháng 2, 2014 Reply

Tất cả chúng ta không ai quên ngày 17 tháng 2 hết, chỉ đơn giản một điều mà mọi người nên biết, đó là chúng ta biết tới lịch sử, biết tới các cuộc chiến oanh liệt ấy là để tự hào dân tộc chứ không phải là nhớ để mà nuôi lòng thù hận, để mà biểu tình, để mà làm những loạn đất nước để mà phá hoại nó mà thôi

20:16 18 tháng 2, 2014 Reply

Tôi không bao giờ có thể quên chiến tranh biên giới Việt Trung 35 năm về trước, không ai có thể quên đi cảnh ông cha ta đã phải ngã xuống để bảo vệ từng tấc đất biên giới phía Bắc. Nhưng đó cũng chỉ là một trong những trận oai hùng của dân tộc ta. Nhưng chúng ta nên gác lại chuyện đó, đừng cố tình lợi dụng nó mà kích động bạo loạn xảy ra để phá đất nước. Như vậy là những kẻ muốn bán nước đó

20:27 18 tháng 2, 2014 Reply

Chúng ta nhìn lại chiến tranh biên giới, trước hết là để học bài học cho chính mình: cái gì lẽ ra đã có thể tránh được, cái gì cần nhớ để nhắc lại cho thế hệ sau để chúng ta mới có thể tiếp tục sự nghiệp đổi mới, có những chính sách lâu dài và bền vững để phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, nhưng đừng vì thế mà cố khơi dậy lại để mà vì mục đích khác, như thế là bất kính với nước, mới dân với những người đã ngã xuống

20:48 18 tháng 2, 2014 Reply

Lịch sử của đất nước ta, đặc biệt là những trận đánh oanh liệt nơi gắn liền với những nụ cười chiến thắng, gắn với những giọt nước mắt khóc thương cho người thân, người đồng đội đã hi sinh thì lại càng không thể nào quên được. Nhưng mà không nên vì thế mà kích động, khêu gợi lòng thù hằn để rồi chống phá nhà nước. Đó là những con người cực kỳ xấu

17:33 19 tháng 2, 2014 Reply

Đối với TQ thì không được kích động thù hằn.
Nhưng đối với Mỹ thì vẫn tiếp tục kích động thù hằn.

TQ chiếm đảo chiếm biển ta thì vẫn tiếp tục gọi anh gọi em.
Mỹ cung cấp Tiền cho Đảng ta những vẫn bị con em đảng ta gọi thù địch, chó mỹ.

Ai bán nước cầu vinh gọi giặc là bạn, gọi dân là thù địch ?

Binh
21:36 19 tháng 2, 2014 Reply

Một bài viết rất hay và rất sát, tôi nghỉ rằng quan điểm đối với ngày kỷ niệm chiến tranh biên giới phía Bắc hợp lý nhất trong giai đoạn hiện nay là: "KHÔNG QUÊN QUÁ KHỨ, CŨNG KHÔNG KÍCH ĐỘNG THÙ HẰN". Bởi vì một dân tộc quên quá khứ là một dân tộc chết, nhưng nếu dân tộc đó chỉ biết thù hằn thì sẽ không thể phát triển được.

Cam
21:52 19 tháng 2, 2014 Reply

Rất hay, một bài viêt tuyệt vời. Nếu như chúng ta không bao giờ quên những ngày tháng quân và dân ta chống trả cuộc tấn công ở biên giới phía Bắc của quân Trung Quốc. Nhưng chúng ta cũng không biến những sự kiện này trở thành mối thù giữa hai nước. Điều đó không có lợi trong tình hình hợp tác hiện nay.

Chau
21:55 19 tháng 2, 2014 Reply

Thái độ của chúng ta đối với cuộc chiến tranh biên giới năm 1979 như thế nào cho hợp lý. Theo mình nghĩ, chúng ta nên có thái độ giống với thái độ của Ông Lê Công Phụng - một người đã sống và làm việc và trải qua giai những năm cuối thập kỷ 70; đó là: không quên nhưng cũng không khơi chủ nghĩa hận thù.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!