27/02/2015

CHUYỆN LẮM ĐIỀU SAU TẾT: TỤC ĐỐT VÀNG MÃ

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 27/02/2015 | 27.2.15

Mõ Làng

Tin từ Bộ Văn Hoá Thông Tin Truyền Thông cho biết, có khoảng 50.000 tấn vàng mã được sử dụng trong một năm và riêng tại Hà Nội đã tiêu tốn trên 400 tỉ đồng cho việc đốt vàng mã.

Theo nghiên cứu mới nhất của Viện Văn hóa Nghệ thuật QG VN, năm 2014, tính ra mỗi ngày có hàng chục triệu đồng bị đốt ra tro tại đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh). Mâm vàng mã trước chưa cháy hết, mâm sau đã được đưa vào. Khách thập phương thay vì cầm tiền, vàng thành kính đốt ít một, thì lại ôm cả cục trên tay, ném vào lò hóa. Nếu tính sơ bộ, hàng năm tại đền Bà Chúa Kho tiêu tốn gần nửa tỷ cho việc đốt vàng mã. 

Chuyện gì cũng phải có nguyên nhân, tục đốt vàng mã cũng vậy.

Tục đốt vàng mã ở Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Hoa. Nghiên cứu lịch sử Trung Hoa, chúng ta biết, tục đốt vàng mã phổ biến bắt đầu từ nhà Hán. Nguyên do vì nhà vua muốn thực hành lời dạy của Đức Khổng Tử: “Sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn”, nghĩa là thờ người chết như thờ người sống. Khi nhà vua băng hà, phải bỏ tiền bạc thật vào trong áo quan để vua tiêu dùng. Sau đó quan bắt chước vua và rồi dân bắt chước quan. Ai cũng chôn tiền thật theo người chết. 

Bọn trộm cướp biết vậy nên đào trộm mồ những người giàu có. Mộ vua Hán Văn Đế bị đạo tặc khai quật, lấy hết vàng bạc châu báu. Về sau từ quan đến dân thấy việc chôn tiền bạc thật quá tốn kém và tạo nguy cơ mộ chí bị đào phá nên mới nảy sinh ra dùng giấy làm tiền giả, vàng giả để thay thế. Dần dà người dân bắt chước và trở thành tập tục. 

Đến năm Khai Nguyên thứ 26 (738 DL), vua Đường Huyền Tông ra sắc dụ cho phép dùng tiền giấy thay cho tiền thật trong việc cúng tế cầu siêu. Việc sử dụng vàng mã chính thức bắt đầu từ đấy và sau đó du nhập qua Việt Nam theo dấu chân những người Trung Hoa đi chinh phục.


Không những chôn theo tiền bạc, mà còn chuyện sai nhân, thê thiếp, quan lại... cũng phải có, từ đó người ta nghĩ ra tập tục dã man nhất, độc ác nhất là "tuẫn táng". Nghĩa là, khi các vua và các quan lớn chết đi, từ vợ con đến bộ hạ của các vua, các quan lớn, đồ yêu quý của người chết khi còn sống, sẽ phải đem chôn sống cùng. 

Về sau người ta cũng biết đem người sống chôn theo với người chết là vô nhân đạo. Đến thời nhà Hán, triều đình cảm động với lời tuyệt cự thống thiết của ngài Khổng, Mạnh cùng giới trí thức Nho học mới phế bỏ tục lệ dùng người sống chôn theo với người chết, bỏ tục lệ "tuẫn táng". Tuy nhiên, để thay thế người ta lại nghĩ ra "hình nhân thế mạng".

Liệu có xóa được tục đốt vàng mã?

Vậy là, tục đốt vàng mã đã có hàng nghìn năm nay và nó là một phần tín ngưỡng lâu đời nhất của dân chúng và chưa có dấu hiệu giảm sút. Quan niệm "trần sao âm vậy" đã khiến người ta vẽ vời ra nhiều thứ từ đơn giản đến phức tạp. Ngày xưa chỉ có tờ giấy ngũ sắc, ngựa, xe, áo mão thì nay có cả USD, nhà tầng, ô tô, ti vi, điện thoại di động...

"Phú quý sinh lễ nghĩa", khi nghèo khó thì một chén nước lã, vài tờ ngũ sắc đặt lên ban thờ. Khi giàu có, sung túc thì sắm sanh đủ thứ, trả lễ bằng những thứ cao sang. Xem ra, xã hội càng thịnh vượng thì vàng mã càng nhiều, càng tinh vi, càng thực dụng.


Đành rằng Phật giáo và Nho giáo chẳng có kinh sách nào khuyên đốt vàng mã nhưng người đời vẫn tin như vậy là phải. Người ta vẫn cúng vàng mã, vẫn hóa vàng cho người âm, cho thánh thần. Thậm chí, càng ngày càng có tính phổ biến, quy mô càng ngày càng lớn, món đồ càng ngày càng đắt giá.

Có cung ắt có cầu, đã có xuất hiện những "làng nghề" chuyên đồ mã, những phố buôn đồ mã, chợ nào cũng có quày đồ mã... Chẳng ai thống kê nhưng chắc chắn lực lượng lao động, công ăn việc làm, thu nhập từ "dịch vụ tâm linh" này không hề nhỏ. Cùng với đó, "ngành" sản xuất nguyên liệu như giấy, nan, gỗ lạt, sơn phết... phát triển theo.

Các nhà kinh tế thì làm phép tính đơn giản rằng, mỗi năm Hà Nội thiêu mất khoảng 400 tỉ đồ vàng mã. Nghe qua thì có vẻ lãng phí, nhưng thực ra mấy trăm tỉ đó đang ở trong túi những người sống bằng "dịch vụ tâm linh". Người giàu đang tiêu dùng và tạo nguồn sống cho họ. Những tờ giấy tái sinh, nan tre bỏ đi trở thành cơm gạo cho người lao động thủ công thì có gì mà phải sốt ruột.

Muốn bài trừ tục đốt vàng mã thì phải bắt đầu bằng bài trừ mê tín, mà việc đó là của hệ thống tuyên truyền - giáo dục chứ không phải bằng quyết định hành chính. Quyết định hành chính chỉ nên dùng để xử lý việc dùng tiền thật vào cúng bái.


28 nhận xét

22:19 27 tháng 2, 2015 Reply

Như tác giả đã phân tích tục đốt vàng mã là một hành vi thể hiện sự tốn kém không cần thiết. Dẫu biết rằng uống nước nhớ nguồn là điều tốt đẹp trong văn hóa của dân tộc. Tuy nhiên, không vì thế mà có những hành vi tốn kém như vậy. Việc thay đổi cần có sự chung tay của toàn xã hội không chỉ một ai có thể thay đổi được!

22:20 27 tháng 2, 2015 Reply

Nói thật chứ chả ai cho rằng đó là điều mê tín hay gì gì cả mà đơn thuần chỉ là phong tục, thuộc về văn hóa. Nhưng nhiều người suy nghĩ đôi lúc ngây thơ quá hay nói cách khác biến ý nghĩa của nó thành trò cười. Liên quan đến những chuyện như thế này chỉ cần cái tâm thôi là được rồi

22:46 27 tháng 2, 2015 Reply

Giờ thấy nhiều gia đình đốt oto, tivi, tủ lạnh, dola vàng mã mà thấy thật buồn cười. Dưới âm phủ các cụ lấy đâu mà điện mà dùng những đồ xa xỉ như vậy chứ. mà đốt xong các cụ ngày xưa có dùng mấy thứ đó đâu?

22:51 27 tháng 2, 2015 Reply

Đốt chi cho lắm, nói không phải chơ các cụ có dùng hết đâu mà. Đốt cái tủ lạnh mà không đốt ổ cắm điện, dây điện, trạm phát..đủ các thể loại các cụ dùng bằng mắt. Cứ quan niệm lễ to lễ nhỏ. Không biết câu lễ bạc lòng thành à? Làm bộ binh mà đốt là bưa đẹp rồi

22:53 27 tháng 2, 2015 Reply

Văn hóa là văn hóa, mê tín nó theo một cơ sở khác dẫn dắt đến. Ngày lễ, giỗ có gì đâu mà đốt ngoài giấy tờ đâu. Có yếu tố "Thầy" ở đây mới là cơ sở để những cái ô tô giấy, tủ lạnh giấy kia "chết oan". Ở đó mới là mê tín ấy. Tuy nhiên đó đa phần cũng là phong tục Việt

23:08 27 tháng 2, 2015 Reply

cái tội đốt vàng mã là vô tội vạ nhất!
nào nhà, xe, ngựa, quần áo, mũ giày, ô tô, điện thoại, máy aby, nhà lầu, tiền vàng...đủ thể loại...mỗi năm phung phí không biết bao nhiêu tiền vàng vào việc đốt vàng mã này nữa...

23:09 27 tháng 2, 2015 Reply

Vàng mã thì đó là một phong tục tập quán từ xưa của nhân dân ta thật. Nhưng mà chả hiểu được nhé, nó tồn tại lâu rồi nhưng trong quá trình khó khăn của lịch sử đất nước thì làm gì có giấy tờ vàng mã mà đốt. Vậy tại sao người ta lại quan trọng cái này vậy nhỉ?

23:46 27 tháng 2, 2015 Reply

đốt vàng mã thì đúng là phong tục rồi, nhưng càng ngày hình như nó càng trở thành.,..hủ tục đấy bạn!
mỗi năm, con số thống kê về số tiền tiêu tốn cho việc đốt vàng mã lên tới hàng mấy tỉ đồng đó bạn, quá phung phí!

00:16 28 tháng 2, 2015 Reply

Tục đốt vàng mã đã có hàng nghìn năm nay và nó là một phần tín ngưỡng lâu đời rồi. Cộng thêm phú quý sinh lễ nghĩa. Thiết nghĩ việc bỏ đốt vàng mã là điều khó có thể làm được

01:14 28 tháng 2, 2015 Reply

Thật sự lãng phí. Bỏ hàng đống tiền thật ra mua cái giả về đốt chỉ vì chút niềm tin tâm linh

01:26 28 tháng 2, 2015 Reply

Có tâm, có lòng với thần thánh hay người đã khuất là điều tốt, nhưng đừng làm quá. Dù sao cũng là một sự lãng phí

01:33 28 tháng 2, 2015 Reply
Nhận xét này đã bị tác giả xóa.
01:34 28 tháng 2, 2015 Reply

Bài viết hay và bổ ích

08:35 28 tháng 2, 2015 Reply

sao những hủ tục lạc hậu như thế vẫn phát triển và được bán nhỉ, nó khác gì đốt tiền đâu, thậm chí những chuyến vàng mã vẫn còn được ngày ngày mang đi đốt, mỗi chỗ vàng mã đều có vàng đấy chứ, nó có rất nhiều vàng trong đấy nếu đốt đi thì rất lãng phí

08:46 28 tháng 2, 2015 Reply

câu chuyện vàng mã là một hủ tục vô cùng lạc hậu, tuy thế nhưng mà người dân cũng phải nhìn nhận một cách đúng đắn, cộng với quy trình sản xuất nên tiết kiệm chứ không phải dùng vàng lãng phí như hiện nay, mỗi một tờ tiền đều dùng một lượng vàng nhỏ, nếu cả nước mà đốt thì tốn bao nhiêu vàng

08:56 28 tháng 2, 2015 Reply

không thể xóa được đốt vàng mã nhưng mà chính phủ có thể giới hạn và việc sản xuất vàng mã phải đúng quy trình đảm bảo kinh doanh tiết kiệm, cái nét đốt vang mã tiễn các cụ đã ăn sâu vào rồi, thay đổi cũng khó thế nên chỉ cần làm sao cho tiết kiệm chỉ mang tính hình thức thôi

19:46 28 tháng 2, 2015 Reply

Nguyên hàng năm tại đền Bà Chúa Kho tiêu tốn gần nửa tỷ cho việc đốt vàng mã mà còn các nới khác thì sao, lại còn trong nhân dân chứ. Biết bao nhiêu con người không những đốt vàng mã mà còn đốt những thứ khác cho người đã khuất thì quả là tốn kém mà kết quả chỉ làm nghèo thêm đất nước mà thôi

20:49 28 tháng 2, 2015 Reply

Đúng là như vậy, trong khi đất nước mình còn đang nghèo, cuộc sống của người dân còn chưa được nâng cao thì lại có những hành động hao tiền tốn của này thì chúng ta còn lòng vòng trên quá trình phát triển, cần phải thay đổi lại tư duy mới được

21:14 28 tháng 2, 2015 Reply

Càng ngày khi người ta có thêm của cải thì họ lại càng tiêu tốn tiền vào những việc chính họ cũng chẳng biết sẽ đúng không nữa, đúng là ngày xưa chỉ có tờ giấy ngũ sắc, ngựa, xe, áo mão thì nay có cả USD, nhà tầng, ô tô, ti vi,... rồi đủ thứ trên đời. Thật là hoang tưởng quá

22:38 28 tháng 2, 2015 Reply

Đây là một vấn nạn thực sự rồi, người người đốt vàng mã, nhà nhà đốt vàng mã, đốt ít không sao chứ thấy người ta đốt quá nhiều thật là kinh khủng, nhất là các đền chùa, miếu ma.

22:59 28 tháng 2, 2015 Reply

Những năm sau, năm sau nữa, chúng ta cần phải có 1 chế tài thực sự để quản lý việc này thôi, chứ lễ nào cũng đốt, tết nào cũng đốt nhiều thì thực sự lãng phí lắm, không biết bên kia thế giới người ta nghĩ thế nào.

14:41 1 tháng 3, 2015 Reply

cái văn hóa đốt vàng mã đúng là mọi người phải xem xét lại như thế này chứ...mọi người ai cũng tranh nhau đốt vàng mã như thế thì đúng là vừa lãng phí vừa ô nhiễm môi trường nhất là khí hậu ngày một nóng lên như thế này ...mà đâu nên quá thái vấn đề đó lên thế chứ

14:59 1 tháng 3, 2015 Reply

Người ta cứ đua nhau mà đốt vàng mã như thế ấy chứ ...chẳng hay ho gì cả nhất là khi mà đốt nhiều như thế cũng chẳng làm nên đượ điều gì
Nếu âm trần như nhau thế thử hỏi gửi oto xuống đó mà sao không gửi xăng xuống chứ

15:13 1 tháng 3, 2015 Reply

Nếu như người chết rồi mà cũng như là người đang sống mà nhận được nhiều thứ như thế thì con người chịu khổ làm gì cơ chứ chế đi mà hưởng thụ như vậy có phải là tốt hơn không chứ
Có lẽ mọi người nên xem xét lại

16:08 1 tháng 3, 2015 Reply

Người dân cần phải được nhận thức tốt hơn về cái chuyện đốt vàng mã như thế này
Nhất là khi mà giờ đây con người ngày một tiến bộ mà sao người ta vẫn còn quáng quá như thế chứ

16:18 1 tháng 3, 2015 Reply
Nhận xét này đã bị tác giả xóa.
18:31 12 tháng 3, 2015 Reply

tục đốt vàng mã đã xuất hiện từ lâu.chính vì thế mà để có thể chấm dứt tình trạng này không phải ngày một ngày hai là có thể làm được.vậy nên việc bây giờ là chúng ta cần phải nghiên cứu để có hướng đi đúng đắn nhất để có thể giải quyết tốt vấn đề này.

20:19 12 tháng 3, 2015 Reply

câu chuyện đốt vàng mã đã trở nên quen thuộc đối với mỗi người.vào mỗi dịp lễ tết là tục đốt vàng mã lại xuất hiện.chính vì thế mà để có thể chấm dứt tình trạng này thì chẳng phải dễ dàng.cần phải có cơ chế và những biện pháp đúng đắn thì mới mong chấm dứt được nó.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!