27/02/2015

CHUYỆN LẮM ĐIỀU SAU TẾT: VĂN HÓA TIỀN LẺ CHỐN TÂM LINH

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 27/02/2015 | 27.2.15

Tiền không phải là cứu cánh để giải quyết chuyện tâm linh. Tiền lẻ càng không phải là giải pháp rẻ tiền để “mua thần, bán thánh”, để “xin” thần linh hay “mặc cả” với thần linh những mưu cầu cho riêng mình... Cái tâm đi lễ, hiểu biết “lễ” mới là quan trọng.

Tưởng đã có quán triệt ở đủ các cấp, ngành, đoàn thể và sự tự giác “đổi mới” của nhân dân, nhưng cảnh tiền lẻ vung vãi khắp nơi thờ tự trong các lễ hội đầu xuân vẫn gần như không thay đổi. Phải chăng, “văn hóa tiền lẻ” đã ăn sâu khó thay đổi, hay cái giá “xin cho” thần linh quá rẻ, nên tiền lẻ vẫn thống soái lễ hội?

“Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?

Việc “xin - cho” giữa con người và thần linh đã là “văn hóa tâm linh” trong văn hóa truyền thống của người VN. Việc công đức hay đóng góp để xây dựng và hương hoa cho nơi thờ tự và thần linh cũng không thể thiếu trong văn hóa tâm linh của người VN. Ngày trước, khi đồng tiền lẻ còn có giá cao, thì vài chục xu, vài hào lẻ cũng có thể mua bó hương, bông hoa cúng và chuyện công đức thì tùy tâm. Do nhiều nguyên nhân, khi vào đình, đền, chùa, miếu không mua bó hương, đĩa hoa dâng cúng thì bỏ ít tiền lên đĩa.. Dần dần, việc thay hương hoa bằng tiền đã thành thói quen.

Trong khoảng 20 năm trở lại đây, càng ngày đồng tiền Việt càng mất giá, những đồng tiền lẻ mệnh giá thấp không còn giá trị thực tế, nhưng nó lại có giá khi đi lễ. Ít ai bỏ một khoản tiền có mệnh giá cao vào một chỗ nhất định, mà “xé lẻ”, để mỗi nơi thờ một ít, xem như nén hương, bông hoa dâng cúng với lời nguyện của mình... Rồi tâm lý sợ thần linh quở trách thần được ít, thần được nhiều, mà vào bất cứ nơi thờ tự nào cũng “chia đều” cho các thần, để không ai so bì...

Và “văn hóa tiền lẻ”, tâm lý “nhỏ, lẻ” nơi thờ tự thần linh hình thành, ngày một biến tướng, ngày cành “phình” ra theo chiều hướng xô bồ, lộn xộn, đầy phản cảm, báng bổ thần linh, xâm phạm sự linh thiêng của những nơi thờ tự tôn nghiêm.

Tiên trách kỷ, hậu trách nhân

Cái “văn hóa tiền lẻ” nảy sinh ra “tâm lý nhỏ, lẻ” phát sinh ngoài việc sự “giác ngộ” của người dân có hạn chế, sự thiếu hiểu biết “lễ” của người dân, còn một phần do chính công tác quản lý các nơi thờ tự, lễ hội. Nếu như ban quản lý làm nghiêm ngay từ đầu, cấm bỏ tiền vào ban thờ, vào tượng... mà chỉ để vào hòm công đức, thì chắc mọi người cũng sẽ tự giác tuân thủ (việc này các nơi thờ tự ở miền Nam và miền Trung làm tốt hơn ngoài Bắc). Và nếu các nơi thờ tự ban quản lý không đặt hòm công đức tràn lan thì người dân không “xé lẻ” số tiền mệnh giá cao thành tiền lẻ để bỏ công đức mỗi nơi một ít cho đều.

Ngay tại Hà Nội, điển hình là Văn Miếu - Quốc Tử Giám, mỗi khu tượng thánh là một hòm, và tiền vẫn cứ bị nhét vào chân thánh, hay bỏ lung tung trên ban thờ. Hay vào Phủ Tây Hồ, hòm công đức thì để góc tường khuất, rồi bày ra mỗi ban thờ mấy cái chậu cho người đi lễ vứt tiền vào...

Phải chăng chính những người trong ban quản lý các nơi thờ tự cũng muốn “tích tiểu thành đại”? Bỏ lơ chuyện người dân đi lễ rải tiền khắp nơi, kể cả dán tiền lên tượng phật, ném tiền dưới chân phật như ở chùa Bái Đính - Ninh Bình? Nên mới có chuyện thật sốc, chỉ riêng Chùa Hương - Hà Nội, mỗi năm gom số tiền lẻ “giọt dầu” đã là 1.200 bao tiền lẻ, chở bằng 15 chuyến xe tải...

Việc không của riêng ai

Cấm buôn tiền lẻ, không in tiền lẻ chỉ là biện pháp tình thế, và nó coi như bất khả thi đầu mùa lễ hội tháng giêng. Thực tế người dân có nhu cầu đổi tiền lẻ, tiền mới không khó để tìm ra những điểm dịch vụ này. Không chỉ tập trung ở khu vực cổng chùa, đền, khu di tích, mà ở Hà Nội, có nhiều cửa hàng cầm đồ, bán trang sức công khai treo biển đổi tiền lẻ như tại các phố Nguyễn Xí, Đinh Lễ, Đinh Tiên Hoàng,... dù hoạt động này năm nay không rầm rộ như các năm trước, nhưng vẫn rất đắt khách, và không thấy cơ quan chức năng nào có ý kiến.

Từ đầu mùa lễ đến giờ, cũng chưa có ai bị phạt vì tội buôn tiền lẻ ở đình, đền, chùa, miếu, phủ..., dù nó công khai. Phải chăng có cả sự tiếp tay của nhân viên ngân hàng, của chính ban quản lý các nơi thờ tự và sự làm ngơ của chính quyền địa phương?

Tiền lẻ đi lễ gây ra những phản cảm trong văn hóa tâm linh, không phải là chuyện của riêng ngành ngân hàng... mà nó liên quan đến nhiều ngành, ban, đoàn thể và cả ý thức của người đi lễ.

Trước hết, các nơi thờ tự phải nghiêm khắc với chính mình, các ban quản lý phải biết giữ tôn nghiêm, tuyệt đối ngăn chặn các hành vi bỏ tiền không đúng nơi quy định, giáo dục cho người đi lễ biết “lễ” với thần linh. Các cơ quan văn hóa, các nhà giáo dục, các nhà văn hóa học, các nhà nghiên cứu về tôn giáo, văn hóa dân gian, văn hóa tâm linh cũng nên vào cuộc để nâng cao sự hiểu biết ý nghĩa của các hành vi mang tính tâm linh nơi thờ tự của người dân, để người dân có được sự tôn nghiêm đối với hình ảnh của các bậc tôn kính, đấng tối cao khi đặt niềm tin vào cho một ước nguyện.

Tiền không phải là cứu cánh để giải quyết chuyện tâm linh. Tiền lẻ càng không phải là giải pháp rẻ tiền để “mua thần, bán thánh”, để “xin” thần linh hay “mặc cả” với thần linh những mưu cầu cho riêng mình... Cái tâm đi lễ, hiểu biết “lễ” mới là quan trọng.

Theo LAO ĐỘNG ONLINE

18 nhận xét

22:28 27 tháng 2, 2015 Reply

Đồng ý với tác giả. Cái tâm đi lễ mới là quan trọng và phải hiểu lễ nữa. Nhưng cũng có chuyện như này, có cái hòm công đức đó thì nên phải làm như thế nào? Thiết nghĩ nên công đức dưới một hình thức khác và tuyên truyền như nào đó để cho văn minh hơn chứ người ta làm theo số đông thôi

22:31 27 tháng 2, 2015 Reply

Đi lễ chùa là một hình thức du xuân đầu năm thể hiện một nét đẹp văn hóa của người Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều những hành vi của một số người đang làm những nét đẹp văn hóa này mất đi những giá trị truyền thống vốn có của mình nhất là những hành vi như những gì mà bài báo viết. Chúng ta có tấm lòng là tốt nhưng có nhiều hành vi có thể biểu hiện cho tấm lòng đó chứ không phải là những biểu hiện có phần phản cảm như trên!

22:55 27 tháng 2, 2015 Reply

Không biết là mấy người đó nghĩ gì. Chả nhẽ phải giăng cái biển là "vứt tiền đúng nơi quy định". Để tiền đó "các cụ" rảnh hơi đâu mà đi nhặt lại xài??
Cuối cùng cũng chỉ khổ mấy cô ngân hàng. Chẳng được xu nào mà lại đi xếp vàng cả mật

23:06 27 tháng 2, 2015 Reply

chuyện tiền lẻ rải nơi chùa chiền, giếng, đền...là cái chuyện phung phí nhất mọi thời đại!
quán triệt gì thì chả biết, chỉ nhớ năm ngoái mình đi chùa HƯơng bên Hà Tây cũ mà tiền lẻ vứt hàng đống..nhìn mà cũng thấy xót...tiền đó mà mang cho người nghèo có phải hơn không...

23:07 27 tháng 2, 2015 Reply

Nếu nói tiền lẻ là một dạng văn hóa thì tôi xin được mất đi khái niệm văn hóa là gì trong đầu ngay bây giờ. Phải gọi là tật xấu tiền lẻ mới đúng. Chả biết người ta nghe được ở đâu là ném tiền lẻ gặp được may mắn mà cứ đua nhau ném ầm ầm như con nít? Chả hiểu nổi luôn

23:26 27 tháng 2, 2015 Reply

Ghét nhất mấy đứa hay ba phải. Chả biết nó nghe ở đâu mà cứ ném tiền tùm lum tà la thế không biết. Có đợt đi bái đính ninh bình đó tôi có thấy, người ta vứt tiền y như xả rác. Chả có tí trách nhiệm gì cả. Đi chùa mà như cho có lệ, chả có tí tâm nào

23:48 27 tháng 2, 2015 Reply

đi chùa mà nhét tiền vào tay phật thì hẳn là phật nhận được tiền thật :D hài vãi!
sao người ta có nhiều người nghèo, khổ mà lại cứ phung phí tiền vào những chuyện không đâu thế này nhỉ? đúng là...hết hiểu!

19:52 28 tháng 2, 2015 Reply

Năm nay nhà nước đã quán triệt về chuyện tiền lẻ đi chùa mà mình thấy nhiều người vẫn cố tình sắm tiền lẻ để đi chùa mang cầu đức cúng tế nhưng cuối cùng chỉ làm cho đất nước thêm mà thôi. Phung phí tiền bạc vào những cái không cần thiết mà thôi

20:22 28 tháng 2, 2015 Reply

Theo mình thấy khi đi cầu nguyện ở chốn tâm linh chúng ta nên để tiền ở hòm công đức. Vì ở đâu cũng có những chiếc hòm để chúng ta để tiền công đức, tu sửa, dùng làm chi phí duy trì hoạt động. Chứ không nên vứt tiền lẻ bữa bãi như vậy.

20:28 28 tháng 2, 2015 Reply

Nhìn hình ảnh ngôi giếng đầy tiền lẻ, rồi nhân viên đi dọn vệ sinh nơi di tích dùng vợt vớt cả đống tiền lên mà thấy tội. Tội cho những đồng tiền lẻ kia và cũng vất vả cho cả những người làm công việc quản lý ở đây.

20:53 28 tháng 2, 2015 Reply

Mình thấy đi lễ chùa đầu năm cũng là một nét đẹp, nó mang lại cho người ta tâm hồn thoải mái hơn, cầu cho chính họ sang năm mới gặp nhiều điều may mắn hơn, nhưng họ lại tâm niệm rằng họ dải thật nhiều tiền lẻ ở chùa thì sẽ có nhiều lộc là hoàn toàn sai lầm

21:18 28 tháng 2, 2015 Reply

Chúng ta đang có không ít người lệch lạc, từ những truyền thống văn hóa rất đẹp, mang những ý nghĩa nhớ về cuội nguồn, về tổ tiên mà giờ chính chúng ta đang làm ảnh hưởng đến kinh tế đất nước cũng như đời sống vật chất của chúng ta.

22:40 28 tháng 2, 2015 Reply

Thật là phung phí khi làm những hành động như thế này, chúng ta cần phải có chế tài thực sự để quản lý những nơi mà người dân thực hiện những hành động rải tiền lẻ như thế này.

23:03 28 tháng 2, 2015 Reply

Đây thực sự là hành động rất lãng phí, những đồng tiền kia sẽ đi về đâu khi mà người dân lại bỏ lung tung mọi chỗ thế này, ở nơi ẩm ướt không có điều kiện bảo quản, chúng sẽ hỏng hết, rất lãng phí

16:10 1 tháng 3, 2015 Reply
Nhận xét này đã bị tác giả xóa.
Nặc danh
08:53 2 tháng 3, 2015 Reply

Văn hóa đi lễ bằng tiền " của ít lòng nhiều " của người dân Việt Nam là nét văn hóa đẹp . Nhưng cái nét văn hóa này ngày càng bị biến tướng đi nhiều kiểu . Thiết nghĩ nếu những người đi chùa cầu thần khấn phật có lòng thì hãy bỏ hòm công đức , sẽ hay hơn nhiều việc bỏ tiền lẻ từng điểm cúng khấn như vậy.

20:06 2 tháng 3, 2015 Reply

Nhìn người Việt Nam với văn hóa tiền lẻ này thật sự là rất buồn , đối khi tâm linh đó là sự thành tâm chứ không phải là việc bỏ tiền lẻ chỗ này hay chỗ kia . Các bạn có lòng thì dù có ở nhà thì tâm mình vẫn thanh thản , còn đi để cầu khấn tâm không tốt , thì cũng vẫn vậy thôi . Đối văn hóa tiền lẻ thì cần phải có sự quán triệt tốt hơn chứ vứt lung tung làm ô nhiễm môi trường , mất cảnh quan nơi linh thiêng .

21:02 2 tháng 3, 2015 Reply

Những hành động lãng phí , ô nhiễm môi trường, mất cảnh quan chốn tâm linh . Người dân nên có ý thức hơn trong việc vứt tiền lẻ lung tung như vậy , thà rằng mỗi chỗ bạn bỏ một chút tiền lẻ thì hãy gộp lại rồi công đức , như vậy vừa có lòng vừa đẹp cảnh quan , lịch sự hơn.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!