05/12/2015

Không thể “câu giờ” hơn nữa với các DNNN

Tác giả: Unknown viết lúc 05/12/2015 | 5.12.15


(TBKTSG) - Trong “Báo cáo tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2014 của các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và doanh nghiệp có cổ phần, vốn góp của Nhà nước” do Chính phủ báo cáo Quốc hội, có những con số “khổng lồ” về quy mô nợ phải thu và nợ phải trả.

Cụ thể, nợ phải trả của 119 doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là các tập đoàn, tổng công ty và công ty mẹ lên tới 1.567.063 tỉ đồng tính đến năm 2014 (tăng 8% so với năm 2013). Ngoài ra, 662 DNNN là các công ty TNHH một thành viên độc lập với tổng nợ phải trả là 173.312 tỉ đồng (tăng 74% so với năm 2013). Như vậy, tổng nợ phải trả của 781 doanh nghiệp Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ này đã lên tới 1.740.375 tỉ đồng, tăng 12,2% so với năm 2013.

Với nhiều người, các con số ngàn và triệu tỉ đồng này hơi khó đọc và khó hình dung vì chúng có quá nhiều chữ số. Nhưng chỉ cần biết rằng con số 1.740.375 tỉ đồng tổng nợ phải trả này tương đương với 44,2% GDP tính bằng tiền đồng theo giá hiện hành của Việt Nam năm 2014 là cũng đã đủ thấy quy mô của gánh nặng nợ này lớn đến đâu.

Còn để biết được khả năng trả nợ thì so con số tổng nợ này với lợi nhuận trước thuế cộng gộp của 781 doanh nghiệp (187.699 tỉ đồng). Tổng số nợ phải trả lớn gấp 9,3 lần tổng lợi nhuận trước thuế! Như vậy, dù có dùng toàn bộ lợi nhuận thu được (chưa trừ tiền thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi tức phân phối cho cổ đông, tức ngân sách) thì các DNNN sẽ phải mất gần 10 năm chỉ để trả hết nợ, giả sử tình hình sản xuất kinh doanh không thay đổi và doanh nghiệp không phải vay nợ thêm trong thời gian đó.

Chưa hết, theo báo cáo trên, tổng số nợ phải thu chỉ riêng của 119 DNNN là các tập đoàn, tổng công ty và công ty mẹ - công ty con là 293.617 tỉ đồng (trong đó đến 13.570 tỉ đồng được xác định là nợ phải thu khó đòi, tức hầu như là mất vốn). Nếu tình hình sản xuất kinh doanh vẫn tiếp tục gặp khó khăn, tình hình chiếm dụng vốn lẫn nhau giữa các DNNN và giữa DNNN với các doanh nghiệp phi nhà nước vẫn tiếp tục gia tăng thì chất lượng tài sản của các DNNN sẽ tiếp tục đi xuống và, ngược lại, gánh nặng nợ phải trả sẽ càng nặng thêm.

Xét về cơ cấu nợ, 119 DNNN nói trên có tổng nợ nước ngoài là 381.419 tỉ đồng, bằng 24,3% tổng nợ phải trả của chúng (tương đương hơn 17 tỉ đô la Mỹ theo tỷ giá hiện hành, hoặc khoảng phân nửa dự trữ ngoại hối của Việt Nam).

Tuy báo cáo không cho biết tốc độ gia tăng nợ nước ngoài so với các năm trước nên khó đánh giá được mức độ gia tăng rủi ro về cơ cấu đồng tiền trả nợ, nhưng ít ra cũng có thể nói rằng con số 24,3% này không phải là con số nhỏ, đặc biệt khi xét đến cơ cấu nguồn thu của các DNNN có một tỷ trọng chi phối là bằng tiền đồng.

Một trong những lý do chắc chắn cho tình trạng vay nợ nước ngoài nhiều như vậy là vay nước ngoài dễ hơn (vay qua Chính phủ, do Chính phủ bảo lãnh) và với lãi suất thấp hơn đi vay trong nước. Như vậy, lợi ích mà các DNNN được hưởng này đã trở thành gánh nặng cho Ngân hàng Nhà nước khi phải đảm bảo nguồn cung ngoại tệ cho các DNNN trả nợ vay nước ngoài, và điều này là một trong những nguyên nhân cho sự chao đảo về tỷ giá trong những năm qua kéo dài đến hiện nay và sẽ tiếp diễn trong thời gian tới (ở quy mô lớn hơn).

Cũng cần lưu ý rằng tuy báo cáo mới chỉ nêu về vay nợ nước ngoài do Chính phủ bảo lãnh của các tập đoàn và tổng công ty nhưng con số này cũng đã là 124.104 tỉ đồng (không tính phần bảo lãnh cho Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy - SBIC vì trong báo cáo này không tính số liệu của SBIC), tức tương đương hơn 5,5 tỉ đô la Mỹ. So ra mới thấy rằng việc Chính phủ định phát hành 3 tỉ đô la Mỹ trái phiếu nước ngoài chỉ như một ngụm nước nhỏ giải cơn khát, chưa kể đến những nghĩa vụ bảo lãnh ngầm định khác của Chính phủ (ví dụ, không để cho DNNN phá sản, mất khả năng trả nợ, như với Vinashin).

Như vậy, mặc dù số liệu chưa đầy đủ, không đồng bộ nhưng báo cáo của Chính phủ cũng đã cho thấy các DNNN đang vay nợ quá nhiều, đặc biệt so với khả năng trả nợ. Vấn đề nợ còn trở nên nguy cấp hơn khi xét đến nghĩa vụ bảo lãnh trực tiếp và gián tiếp của Chính phủ, và tỷ trọng nợ nước ngoài trong tổng nợ của DNNN ở mức đáng quan ngại, trong khi bản thân Chính phủ cũng đang phải vật lộn với khối nợ công trong và ngoài nước lên đến trên 60% GDP (mới chỉ tính đến nghĩa vụ bảo lãnh trực tiếp cho DNNN).

Như vậy, an ninh tài chính quốc gia đang cùng lúc chịu sức ép ngày càng gia tăng đến từ không chỉ gánh nặng nợ công mà còn từ các DNNN. Do đó, điều cần phải khẩn cấp thực hiện ngay từ bây giờ là cắt giảm ngay tổng số vay nợ của khối DNNN nếu không muốn phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nợ công hay nợ nước ngoài trong tương lai gần.

Vấn đề hiệu quả hoạt động kém, nợ nần lớn và đáng lo ngại của các DNNN không phải là vấn đề mới nảy sinh mà đã được biết đến từ vài năm trước, qua những báo cáo tương tự. Nhưng cung cách Nhà nước xử lý vấn đề cho đến nay chủ yếu vẫn chỉ là tiếp tục rót thêm vốn, bảo lãnh vay vốn, tạo thêm ưu tiên, ưu đãi, hoặc chỉ đạo hệ thống ngân hàng cho các DNNN vay. Đặc biệt là đối với các doanh nghiệp cực kỳ yếu kém, trên thực tế đã chết lâm sàng, để mua thêm thời gian, giúp chúng tồn tại vật vờ với hy vọng mơ hồ rằng thời thế sẽ thay đổi và nhờ phép mầu nhiệm nào đó chúng sẽ sống lại một cách khỏe mạnh (để có thể bán đi).

Như vậy, không có gì ngạc nhiên là tổng nợ của các DNNN cứ tăng mạnh hàng năm trong khi mức độ đóng góp của khu vực này vào ngân sách ngày càng giảm, hoặc nếu có tăng thì cũng không tương xứng. Xét trong bối cảnh một vài năm tới, cả trong và ngoài nước, càng không có lý do gì để hy vọng rằng các DNNN sẽ lột xác, thay da đổi thịt và hồng hào trở lại, nên sự tiếp tục đổ tiền của vào cho các DNNN đa phần sẽ là ném tiền qua cửa sổ.

Vấn đề cần nói thêm ở đây là làm thế nào để cắt giảm ngay được khối nợ của các DNNN. Chính phủ cần phải dũng cảm để nhiều DNNN phá sản và bán một phần hoặc bán toàn bộ DNNN với giá thậm chí 0 đồng mà không nên lấn cấn với những lo ngại cũ mòn như công ăn việc làm và đời sống của gia đình công nhân viên trong DNNN bị ảnh hưởng, hay nếu bán ngay thì phải bán với giá rẻ và sẽ làm “ngập lụt”thị trường, gây thất thoát tài sản nhà nước, hoặc thậm chí nếu để phá sản DNNN thì uy tín Nhà nước sẽ bị ảnh hưởng...

Nếu vì lo lắng cho đời sống của gia đình vài chục ngàn công nhân viên trong các DNNN cần bị tái cơ cấu thì cũng cần phải cân nhắc đến đời sống của hàng triệu người dân khác sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp nếu ngân sách nhà nước vẫn phải trực tiếp và gián tiếp bỏ ra nhiều trăm ngàn tỉ đồng để nuôi và trả nợ thay cho các DNNN này (để rồi vẫn vô vọng).

Còn chuyện lo bán vội thì phải bán với giá rẻ, gây thất thoát tài sản nhà nước, đây phần lớn chỉ là cái cớ vì một khi DNNN đã công nợ ngập đầu thì có ai đó mua với giá 0 đồng cũng đã là quá tốt, còn hơn là Nhà nước phải tiếp tục đứng ra è cổ trả nợ thay (trong thời gian dài không xác định).

20 nhận xét

17:28 5 tháng 12, 2015 Reply

Chúng ta không thể kiên nhẫn hơn được nữa với DNNN rồi. chúng ta cần phải mạnh tay hơn nữa thì mới được. DNNN suốt ngày làm ăn và báo thua lỗ rồi nhà nước lại phải bù nợ hoặc xóa nợ thôi. Nếu nhà nước xóa nợ thuế thì dù mất một khoản cho ngân sách nhưng doanh nghiệp sau khi sắp xếp lại, sẽ có thể phục hồi, mạnh lên và bán được cổ phần. Lúc đó, “nhà nước bỏ cái trước, lấy được cái sau”. Còn hơn là nhà nước cứ đè doanh nghiệp ra để đòi nợ thuế, làm doanh nghiệp âm vốn và giải thể.
cũng cho rằng cứ để tất cả vận hành theo kinh tế thị trường, nợ thuế là phải trả. Nếu doanh nghiệp nhà nước không còn vốn, phá sản thì cứ cho phá sản theo luật định. Kể cả tài sản người chết để lại cũng còn phải trả nợ mới chia thừa kế chứ không có chuyện xù nợ. Pháp luật thì phải tìm đến sự công bằng.”. Vậy nên cần phải tính toán lại với các DNNN

17:33 5 tháng 12, 2015 Reply

VN là nước đang phát triển nên nhu cầu đầu tư rất lớn, trong khi nguồn lực có hạn nên cần phải đi vay để đầu tư phát triển. Tuy nhiên, với thực tế trên thì các DN nhà nước đang làm cho gánh nợ quốc gia thêm lớn vì Chính phủ bảo lãnh cho vay, DN không trả được nợ thì đương nhiên nợ đó sẽ biến thành nợ của Chính phủ. Lâu nay các DN nhà nước đang ở trong thế khác biệt hơn so với khối tư nhân. Họ được cưng chiều, nhận được nhiều sự ưu đãi, bao cấp hơn. dù có nhiều lợi thế thì DN nhà nước vẫn thua lỗ đầm đìa. Đáng nói hơn sự yếu kém của DN nhà nước không chỉ dừng lại ở nguy cơ phá sản DN mà đang gây ra hậu quả đối với nền kinh tế quốc gia. Như vậy, chính những đứa con được xem như “rường cột, xương sống” của nền kinh tế sẽ trở thành gánh nợ của đất nước. có vẻ như đến nay, các DN nhà nước đang đi chậm dần trong sự đổi mới. Vậy nên chúng ta không thể kiên nhẫn hơn nữa với DNNN được.

21:08 5 tháng 12, 2015 Reply

Với đặc điểm nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như nước ta hiện nay vấn đề phát triển kinh tế nhiều nhiều thành phần không thể tránh khỏi những bất cập. tuy nhiên,đối với tình trạng hiện nay của các doanh nghiệp nhà nước cần phải đc chú trọng giải quyết. nếu không sẽ để lại những hậu quả ảnh hưởng rất lớn đối với nền kinh tế

11:13 6 tháng 12, 2015 Reply

DNNN phải thực hiện cùng một lúc hai nhiệm vụ: kinh doanh theo cơ chế thị trường hiệu quả và thực hiện nhiệm vụ chính trị an sinh xã hội (như điều tiết, bình ổn giá cả, đảm bảo các cân đối lớn, phát triển vùng sâu vùng xa, công bằng xã hội...). Nếu đầu tư cho xã hội thì không bao giờ tính toán bằng con số, bằng tiền. Cho đến nay Việt Nam chưa có chính sách để DNNN thực hiện vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Vì vậy mà các đầu tàu kinh tế này vẫn hoạt động chưa có hiệu quả

11:28 6 tháng 12, 2015 Reply

Cách tính nợ công của Việt Nam và quốc tế có sự khác nhau.Tại Việt Nam, nợ của DNNN, nợ của tổ chức thuộc Nhà nước không được tính vào nợ công của quốc gia. Trong khi đó, khối nợ của các doanh nghiệp Việt Nam trong thực tế rất lớn. Tính đến cuối năm 2010, tỷ lệ nợ công Việt Nam so với GDP đã là 57,3%, khoảng 64% GDP vào cuối năm 2015 vượt mức 50% GDP. Theo tính toán quốc tế thì nợ công của Việt Nam đã lên đến 106% GDP, đã vượt ngưỡng an toàn. Điều này cho thấy chúng ta không thể để các DNNN thích làm gì thì làm được nữa mà phải đưa nó vào trong khuôn khổ nhất định và giao phó trách nhiệm cụ thể cho các cá nhân

11:45 6 tháng 12, 2015 Reply

Hiện nay, số nợ phải trả của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước khi kết thúc năm 2014 đã lên đến 1,5 triệu tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2013. Trong đó, nợ nước ngoài phải trả của khối tập đoàn, tổng công ty nhà nước là hơn 380.000 tỷ đồng. Điều này cho thấy các DNNN đầu tư không hiệu quả và gây ảnh hưởng xấu cho nền kinh tế. Vì vậy, chính phủ nên có các giải pháp cần thiết để quản lý các DNNN này

20:39 6 tháng 12, 2015 Reply

Ôi!!! Thật không ngờ nợ nhiều như vậy chứ. Nhà nước ta cần tính toán kỹ lưỡng về anh DNNN này nếu không càng lâu nó sẽ lại càng tồn đọng và có ảnh hưởng lớn đến không chỉ một mà nhiều bên, ảnh hưởng đến DN đến người công nhân và cả đến đất nước nữa, cho nên bài toán khó này cần Nhà nước ta phỉa giải ra trước khi quá muộn!

20:50 6 tháng 12, 2015 Reply

Mô hình doanh nghiệp nhà nước về lý thuyết là một mô hình tốt khi có nhà nước hỗ trợ. Không có tập thể, cá nhân nào được hỗ trợ về năng lực tài chính và pháp luật tốt như vậy. Tuy nhiên cái cách quản lý lại chưua bao giờ tốt mới tạo ra những vụ việc nghiêm trọng làm thất thoát tài sản nhà nước như vừa rồi.

20:57 6 tháng 12, 2015 Reply

Một doanh nghiệp mà được sự hậu thuẫn của nhà nước thì không còn gì bằng. Hãy nhìn các Chaebol của Hàn Quốc thì biết. Samsung, Huyndai, SK, LG.. họ đều là các công ty tư nhân rất lớn trên thế giới nhưng thực ra đã được Park Chung Hee cho hưởng rất nhiều ưu đãi, thậm chí được quyền vay vốn nước ngoài dưới sự bảo trợ của nhà nước. Từ những sự ưu đãi đó họ đã vươn lên thành các công ty xuyên quốc gia. Đưa GĐP Hàn Quốc lên thứ 13 thế giới.

21:15 6 tháng 12, 2015 Reply

Bao nhiêu năm nay, kể từ khi đổi mới đến giờ, các Doanh nghiệp nhà nước chưa có doanh nghiệp nào làm ăn cho tốt cả. Được Vinashin một thời nổi danh, xong quản lý không ra gì cuối cùng nợ đầm đìa, nhà nước lại phải trả nợ. Mà nhà nước trả thì chính là người dân trả chứ ai. Đúng là cha chung không ai khóc nên thế.

09:36 7 tháng 12, 2015 Reply

DNNN luôn cho mình có quyền bao năm qua cứ dự dẫm vào ngân sách của nhà nước. Vậy thì còn gì để mà phát triển...Luôn lấy ngân sách nhà nước ra làm bình phong để cân đo đong đếm rồi lại thua lỗ...Lấy lý do khách quan, rồi lại ko thấy được cái chủ quan vốn có của nó...Thật buồn cười...Tôi cho rằng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là đúng nhưng trước hết cần phải có cách làm hợp lý, kẻo bình mới rượu cũ...Lại thất thoát ngân sách nhà nước thi chỉ nhân dân chịu khổ thôi.

11:06 7 tháng 12, 2015 Reply

Đúng là với mô hình doanh nghiệp nhà nước 100% vốn từ Nhà nước thì không bao giờ có thể làm ăn hiệu quả cả, bởi vì trong cái mô hình này lợi ích và trách nhiệm nó không gắn liền với nhau, thì thử hỏi với lòng tham và sự chây ì là bản tính sẵn có của con người thì hậu quả như bài viết là một tất yếu

22:14 7 tháng 12, 2015 Reply

Những mặt hạn chế, yếu kém của doanh nghiệp nhà nước có nguyên nhân khách quan, nhưng chủ yếu là do nguyên nhân chủ quan từ sự lãnh đạo quản lý doanh nghiệp nhà nước còn nhiều vướng mắc, yếu kém, tổ chức chỉ đạo thực hiện thiếu kiên quyết, kém hiệu lực, hiệu quả, thiếu kiểm tra đôn đốc; một bộ phận không nhỏ cán bộ chủ chốt của doanh nghiệp nhà nước chưa đáp ứng yêu cầu, kém năng lực phẩm chất, thiếu trách nhiệm. Mong rằng nhà nước sớm đổi mới, phát triển và nâng cao được hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước.

23:59 8 tháng 12, 2015 Reply

Nếu tình hình sản xuất kinh doanh vẫn tiếp tục gặp khó khăn, tình hình chiếm dụng vốn lẫn nhau giữa các DNNN và giữa DNNN với các doanh nghiệp phi nhà nước vẫn tiếp tục gia tăng thì chất lượng tài sản của các DNNN sẽ tiếp tục đi xuống và, ngược lại, gánh nặng nợ phải trả sẽ càng nặng thêm. Vướng mắc của các doanh nghiệp nhà nước là do chún hoạt động kém hiệu quả, để các doanh nghiệp tiếp tục sống được thì thực sự cần cải tổ mạnh mẽ.

16:44 9 tháng 12, 2015 Reply

Những doanh nghiệp làm ăn năm nào cũng thua lỗ thì nên cho giải thể đi, chứ không nợ chồng nợ chất là gánh nặng của nhà nước.

16:47 9 tháng 12, 2015 Reply

Vấn đề hiệu quả hoạt động kém, nợ nần lớn và đáng lo ngại của các DNNN không phải là vấn đề mới nảy sinh mà đã được biết đến từ vài năm trước, qua những báo cáo tương tự. Nhưng cung cách Nhà nước xử lý vấn đề cho đến nay chủ yếu vẫn chỉ là tiếp tục rót thêm vốn, bảo lãnh vay vốn, tạo thêm ưu tiên, ưu đãi, hoặc chỉ đạo hệ thống ngân hàng cho các DNNN vay. Điều đó chỉ khiến cho nhà nước ngày càng gánh thêm khoản nợ khổng lồ.

17:19 9 tháng 12, 2015 Reply

Tổng nợ của các DNNN cứ tăng mạnh hàng năm trong khi mức độ đóng góp của khu vực này vào ngân sách ngày càng giảm, hoặc nếu có tăng thì cũng không tương xứng. Xét trong bối cảnh một vài năm tới, cả trong và ngoài nước, càng không có lý do gì để hy vọng rằng các DNNN sẽ lột xác, thay da đổi thịt và hồng hào trở lại, nên sự tiếp tục đổ tiền của vào cho các DNNN đa phần sẽ là ném tiền qua cửa sổ. Vậy thì duy trì các doanh nghiệp yếu kém hoạt động làm gì nữa?

09:31 25 tháng 12, 2015 Reply

Nếu vì lo lắng cho đời sống của gia đình vài chục ngàn công nhân viên trong các DNNN cần bị tái cơ cấu thì cũng cần phải cân nhắc đến đời sống của hàng triệu người dân khác sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp nếu ngân sách nhà nước vẫn phải trực tiếp và gián tiếp bỏ ra nhiều trăm ngàn tỉ đồng để nuôi và trả nợ thay cho các DNNN này (để rồi vẫn vô vọng).

09:34 25 tháng 12, 2015 Reply

Chúng ta không thể kiên nhẫn hơn được nữa với DNNN rồi. chúng ta cần phải mạnh tay hơn nữa thì mới được. DNNN suốt ngày làm ăn và báo thua lỗ rồi nhà nước lại phải bù nợ hoặc xóa nợ thôi. Nếu nhà nước xóa nợ thuế thì dù mất một khoản cho ngân sách nhưng doanh nghiệp sau khi sắp xếp lại, sẽ có thể phục hồi, mạnh lên và bán được cổ phần. Những doanh nghiệp làm ăn năm nào cũng thua lỗ thì nên cho giải thể đi, chứ không nợ chồng nợ chất là gánh nặng của nhà nước.

01:15 29 tháng 12, 2015 Reply

chúng ta cần có những biện pháp mạnh tay hơn đối với các doanh nghiệp nhà nước, các doanh nghiệp này liên tục làm ăn thua lỗ đang là cản trở lớn đối với sự phát triển, chúng ta phải loại bỏ những doanh nghiệp yếu kém , tăng cường cổ phần hóa để tránh những gánh nặng cho ngân sách nhà nước

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!