15/01/2017

* Xung đột tôn giáo - chính trị ở nước ta hiện nay (P1)

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 15/01/2017 | 15.1.17

Mõ Làng


Với Việt Nam, ít nhất từ năm 1945 trở lại đây, việc lợi dụng tôn giáo vào các mưu đồ chính trị của các thế lực thù địch được coi là điển hình trên nhiều phưomg diện. Điều này xuất phát từ tính cách và đặc điểm của cách mạng Việt Nam, nước duy nhất ở khu vực Đông Nam Á, thoát khỏi ách thực dân bằng cuộc cách mạng giải phóng dân tộc theo hướng xã hội chủ nghĩa. 

Suốt trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946- 1954), và chống Mỹ (1954-1975), các thế lực đế quốc thực dân đã lợi dụng tôn giáo ở mức cao nhất. Quân sự hóa một bộ phận lực lượng Công giáo, Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, chúng đã lợi dụng tinh thần “thánh chiến” của các tôn giáo này trong việc chống cộng sản, kháng chiến. Đỉnh cao nhất là việc ở miền Nam, trong 21 năm kháng chiến đã thực sự tồn tại một chính quyền căn bản dựa trên quyền lực của Công giáo, chống cộng sản và đàn áp các giáo phái... 

Hiện nay, cục diện chính trị đã đổi khác. Thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch cũng đồi khác. Thực hiện việc “diễn biến hòa bình” bằng sự phát triển tôn giáo và thông qua vấn đề dân tộc và tôn giáo để thực hiện mưu đồ của “chủ nghĩa ly khai mới” hay còn gọi là “chủ nghĩa giải lãnh thổ” được coi là tiêu biểu. 

Sự phê phán chính sách tôn giáo ở Việt Nam của Mỹ và các thế lực thù địch xem ra ngày càng bộc lộ rõ sự quyết liệt và dai dẳng. Những năm gần đây trong hàng loạt các bản Dự luật Nhân quyền Việt Nam người ta thường thấy những nhận xét vô cớ “Chính phủ Việt Nam tước đoạt một cách hệ thống quyền cơ bản về tự do tôn giáo của công dân mình...”. Đặc biệt, các thế lực thù địch đã dung dưỡng, khuyến khích các hoạt động chống Nhà nước Việt Nam, thực hiện Chủ nghĩa giải lãnh thổ ở Tây Nguyên qua việc dựng nên cái gọi là “Nhà nước Đega”, “Tin Lành Đega” (2001-2004)Điều may mắn cho dân tộc ta, những âm mưu thâm độc như vậy đã không thể thực hiện được. 

Như vậy, cuộc đấu tranh chống việc lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch hiện nay ở Việt Nam diễn ra với những hình thức, những chiều kích mới chưa từng có. Tuy vậy, ta vẫn có thể khẳng định rằng, về bản chất, sự vật không có gì thay đổi. Việc lợi dụng tôn giáo vào các mục đích chính trị của các thể lực thù địch trong và ngoài nước hiện nay về bản chất vẫn phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp, dân tộc và xã hội vốn rất phức tạp ở một đất nước như đất nước ta. 

Những vấn đề quan trọng trong xung đột tôn giáo ở Việt Nam 

Xung đột quan trọng nhất trong đời sống chính trị - tôn giáo những năm qua ở nước ta là xung đột xoay quanh vấn để tôn giáo - dân tộc ở các khu vực có vấn đề tộc người thiểu số. 

Trong những năm qua, những xung đột liên quan đến “sự phát triển đột biến” của đạo Tin Lành ở Tây Nguyên và Tây Bắc là những ví dụ điển hình của loại này nhưng cũng cần gắn nó với bối cảnh chung của thế giới và khu vực. Vì thế, những nội dung dưới đây cho ta thấy điều đó, trước khi nói cụ thể đến Việt Nam. 

- Tôn giáo và bản sắc tộc người, gắn kết và xung đột 

Có phải mọi cuộc xung đột sắc tộc hiện nay đều có lý do tôn giáo?

Học thuyết của ông Samuel Huntington trong cuốn Xung đột các nền văn minh đến nay vẫn còn gây nhiều tranh cãi, khi ông đưa ra luận đề: Sau Chiến tranh lạnh, xung đột ý thức hệ dã nhường bước cho kỷ nguyên các xung đột sắc tộc, tôn giáo, xung đột các nền văn hóa, văn minh. 

Dù sao thì, những cuộc xung đột sắc tộc đang diễn ra vẫn là một đặc điểm của tình hình chính trị thế giới hiện nay như chúng ta đã đề cập ở phần trên. 

Khi đi tìm các nguyên nhân xung đột sắc tộc, người ta thường nghĩ đến ba lý do sau: 

+ Các truyền thống văn hóa và di sản lịch sừ dễ khơi dậy những “mối hận thù trong lịch sử”. 

+ Những mâu thuẫn, căng thẳng về kinh tế - xã hội, hậu quả của hiện đại hóa và phát triển không đồng đều đã nhen nhóm tư tường bạo lực giữa các nhóm sắc tộc. 

+ Sự bất ổn về chính trị và “các nhà nước bất lực” đã tạo ra thế “tiến thoái lưỡng nan về an ninh” giữa các nhóm sắc tộc và nó thường bị các thế lực chính trị đầy tham vọng khai thác. 

Trong ba nguyên nhân trên, người ta đều thấy có vai trò quan trọng của tôn giáo, thậm chí khía cạnh tôn giáo chiếm vị trí trọng yếu. 

Một luận thuyết khá thuyết phục nảy sinh là: cái cốt lõi của di sản lịch sử và những “hận thù lịch sử” chính là truyền thống tôn giáo - văn hóa và những ký ức về xung đột xa xưa. 

Về phưong diện kinh tế - xã hội hiện đại thì chiều hướng hiện đại hóa sẽ dẫn đến sự phục hồi đức tin, thậm chí còn nảy sinh ra một truyền thống mới, để tạo ra sự ổn định mới trong tình trạng hỗn loạn kinh tế - xã hội hiện tại. 

Và thế là, người ta kết luận: Tôn giáo là lý do cần và đủ cho các cuộc xung đột sắc tộc. 

Đối chiếu điều này vói các cuộc xung đột sắc tộc ở Bắc Allen, Nam Tư (cũ), Ai Cập, Suđăng, Libăng, Tresnia, An Độ - Pakixtan, Xri Lança, Philippin người ta đều thấy rõ sự có lý của lập luận trên. Nhưng một thực tế khác, trong số những cuộc xunu đột sắc tộc đẫm máu nhất ở thập niên 1990, chẳng hạn xung đột sắc tộc ở Rwanda, thì lại không hề có lý do tôn giáo nào giữa bộ tộc Hutu và Tutsi. 

Vậy, có lẽ kết luận này đúng đắn hơn: Nhân tố tôn giáo khi xuất hiện trong xung đột sắc tộc không nhất thiết là nhân tố nổi trội hoặc duy nhất. 

Phải tìm đến các nguyên nhân khác, có khi còn quan trọng hon, phổ biến hon đó là nguyên nhân xung đột về thân phận kinh tế, chính trị - xã hội hoặc văn hóa giữa các nhóm sắc tộc ấy. 

Bản sắc tôn giáo, qua thời gian thường biến thành bàn sắc tộc người, nói cách khác, một trong những yếu tổ cốt lõi của bàn sắc tộc người là bản sắc tôn giáo. 

Luận đề này có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng với nhiều khu vực, nhiều quốc gia. Rõ ràng, trong các cuộc xung đột sắc tộc ờ Bắc Ailen, Nam Tư (cũ), Ấn Độ, Pakixtan người ta khó thấy ở đấy sự xung đột về “chủng tộc” mà chỉ là sự khác biệt và xung đột về tôn giáo và các mô hình văn hóa, vai trò xã hội xuất phát từ tôn giáo. 

Một tôn giáo thường bắt đầu với những ý nghĩa tín ngưỡng rất trừu tượng. Qua các thế hệ, tôn giáo ấy trở thành một hệ thống các nghi lễ, hành đạo, lối sống cụ thể và một cộng đồng tôn giáo dần dần trở thành một cộng đồng sắc tộc. Yeu tố gắn kết của tôn giáo trong trường hợp này thực khó có gì sánh nổi. 

Nhưng mặt khác, khi tôn giáo đã trở thành bản sắc tộc người, ngược lại, nó rất dễ thành yếu tố phân ly và xung đột khi các cộng đồng sắc tộc ấy sống gần nhau, hoặc trong “sự thỏa thuận” tự nguyện tham gia một “nhà nước - dân tộc”. 

Qua sự trình bày trên, về phương diện chính trị - xã hội, khi xem xét vấn đề, chẳng hạn, sự phát triển đạo Công giáo ở Philippin hơn 500 năm, hay đạo Tin Lành ờ Hàn Quốc chỉ tính vài thập kỷ trở lại đây, nói lên điều gì? 

Phải chăng hệ quả cần rút ra là: 

+ Việc phát triển một tôn giáo mới (ở đây là Công giáo và Tin Lành), tất yếu sẽ tạo ra một cộng đồng dân tộc mới với hệ thống quyền lực mới, những hình thái quy phục mới (dù sao vẫn có thể hiểu một nghĩa của tôn giáo là sự ràng buộc, bất kể tôn giáo nào). Từ đó, sẽ dần hình thành một “hình thái xã hội mới”. 

Có những nhà nghiên cứu còn cho rằng, đạo Tin Lành cũng là một yếu tố thành công của quá trình hiện đại hóa của Hàn Quốc. 

+ Sự phát triển của những tôn giáo mới ở các khu vực, các quốc gia khi đã nảy sinh tình trạng “khoảng trống tâm linh” dù chưa phải đã là “bỏ trống quyền lực và ý thức hệ”, trong khi sức đề kháng nội tại quá yếu ớt thì đó là lúc chủ nghĩa dân tộc chân chính bắt đầu suy yếu và ý thức quốc gia sẽ bị bật gốc. 

Đây cũng là thời điểm rất thuận lợi, cho các tư tường dân tộc hẹp hòi, chủ nghĩa ly khai xuất hiện. 

Nhưng khi “quyền lực tôn giáo” đã thành bản sắc tộc người, thì nó sẽ diễn ra như thế nào và thể hiện ra sao? 

Theo cách phân tích của Max Weber, quyền lực tôn giáo chính là sự “hệ thống hóa sức lôi cuốn quần chúng”, là sự tạo ra nghi lễ, lối sống cho các cộng đồng tôn giáo. Còn Emest Troeltsch thì nói: các giáo phái thành giáo hội, và song song đó là quá trình cộng đồng tôn giáo thành cộng đồng sắc tộc. Đây là trường hợp mà cả một cộng đồng theo đạo Tin Lành (hoặc Công giáo) ở Bắc Allen chẳng hạn. 

Vùng Tây Tạng, Tân Cương (Trung Quốc) cũng vậy: ở đây các cộng đồng tôn giáo có trước, là tiền đề cho sự xuất hiện các cộng đồng sắc tộc, vấn đề tôn giáo có trước vấn đề dân tộc. Đó chính là cội rễ tính phức tạp của vấn đề Dân tộc - Tôn giáo ờ Trung Quốc trước đây cũng như hiện nay. 

Còn trong những trường họp “Hồi sinh tôn giáo”? Đó là trường hợp với những cộng đồng dân tộc, sac tộc đã ổn định từ lâu, nay có sự “hồi sinh” đức tin tôn giáo cũ. Chẳng hạn, sự phục hồi đạo Hồi ở Ai Cập, Xuđăng, Libăng, Ản Độ, Tresnia và vùng Trung Á của Liên Xô (cũ), và trong những người Palestin. 

Trong trường họp này, thì sự nguy hiểm càng lộ rõ: sự phục hồi đức tin tôn giáo sẽ đóng vai trò nhân quả trong các cuộc xung đột sắc tộc và nó còn đi xa horn cả việc đã từng tạo ra cốt lõi truyền thống của tính sắc tộc. 

(Còn nữa P2)


7 nhận xét

20:00 15 tháng 1, 2017 Reply

Đồng ý rằng chủ nghĩa xã hội là chủ nghĩa vô thần, nhưng ngay trong chính học thuyết Mác-Lenin cũng đã khẳng định rằng tôn giáo sẽ còn tồn tại đến khi nào con người còn chưa giải thích được hết tất cả các hiện tượng của thiên nhiên. Vì vậy nên tôn giáo vẫn sẽ còn tồn tại tại trong xã hội. Đó cũng là lý do vì sao mà chính quyền luôn đảm bảo các quyền lợi bình đẳng giữa các tôn giáo. Và thực tế thời gian qua đã chứng minh là chính quyền không hề đàn áp tôn giáo, ngoại trừ các trường hợp lợi dụng vỏ bọc của các tôn giáo để chống đối chính quyền ra.

20:34 15 tháng 1, 2017 Reply

Qua rất nhiều những sự việc đã xảy ra thực tế trong thời gian vừa qua, chúng ta có thể thấy rất rõ dã tâm của một số kẻ có địa vị đứng đằng sau các tôn giáo kích động đồng bào giáo dân thực hiện các hoạt động vi phạm pháp luật ở Việt Nam. Và cũng có nhiều căn cứ để thấy rằng những kẻ đứng đầu có quan hệ với các phần tử xấu bên ngoài.

Nặc danh
09:17 16 tháng 1, 2017 Reply

chúng ta thấy dân tộc ta là một dân tộc hòa hợp giữa các dân tộc các tôn giáo nhưng những gì mà người theo tôn giáo đang cố gắng tạo ra những điều ngu ngốc nào đấy không làm được những điều gì tốt đẹp cho xã hội này và vì một thế giới tốt đẹp thì chắc những con người này không thể đem điều gì tốt đẹp cho thế giới này

08:54 17 tháng 1, 2017 Reply

Nhìn nhận từ thực tế, Đảng và nhà nước ta đã xác định, tôn giáo sẽ còn đồng hành lâu dài cùng quá trình phát triển, xây dựng chủ nghĩa xã hội của dân tộc. Việc hài hòa mối quan hệ giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa những người theo tôn giáo với nhau là vấn đề mang tính cốt lõi trong giải quyết các vấn đề tôn giáo. Nhìn chung từ xưa đến nay mặc dù đã có những mâu thuẫn, hiềm khích giữa các tôn giáo nhưng chưa có vụ việc nào dẫn tới "chiến tranh tôn giáo".

15:51 21 tháng 1, 2017 Reply

cuộc đấu tranh chống việc lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch hiện nay ở Việt Nam diễn ra với những hình thức, những chiều kích mới chưa từng có. Tuy vậy, ta vẫn có thể khẳng định rằng, về bản chất, sự vật không có gì thay đổi. Việc lợi dụng tôn giáo vào các mục đích chính trị của các thể lực thù địch trong và ngoài nước hiện nay về bản chất vẫn phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp, dân tộc và xã hội vốn rất phức tạp ở một đất nước như đất nước ta.

14:52 23 tháng 1, 2017 Reply

Tôn giáo nào cũng vậy, suy cho cùng cũng dạy cho con người ta sống tốt đời đẹp đạo ( trừ một số tôn giáo cực đoan). Ở Việt Nam mình thấy người ta theo đạo đa phần đều là người tốt, thậm chí rất tốt và ngày xưa có rất nhiều công lao đóng góp cho cách mạng giải phóng dân tộc. Vậy mà thời này lắm kẻ lợi dụng tôn giáo để chống phá nhà nước. Toàn kẻ đểu giả mang trong mình trách nhiệm lớn lao mà không bằng kẻ tiểu nhân.

14:30 27 tháng 6, 2018 Reply

Có thể nói không một quốc gia đa tôn giáo nào trên thế giới mà các tôn giáo lại sống bình đẳng như ở Việt Nam, không có xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo; việc giới rận chủ vu cáo ta vi phạm tự do tôn giáo, tín ngưỡng là hoàn toàn bịa đặt, chỉ là hình thức để chúng xuyên tạc, bôi nhọ về tình hình tôn giáo ở Việt Nam hòng chia rẽ tôn giáo với chính quyền, chia rẽ những người theo tôn giáo và không theo tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc hòng mục đích kiếm lời từ bên ngoài.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!