15/06/2017

* Vài lời khuyên cho nhà văn Phạm Xuân Nguyên

Tác giả: Nam Nguyễn viết lúc 15/06/2017 | 15.6.17

Mõ Làng 

Phạm Xuân Nguyên, Phó chủ tịch Hội liên hiệp VHNT, chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội tuyên bố từ chức, Văn đoàn độc lập như mở cờ trong bụng. Các "văn sỹ" của văn đoàn hòa tấu cổ vũ cho ứng viên tiềm năng. 

Sau những năm tháng miệt mài làm nhà "phê bình văn học", dịch thuật, không ít lần Phạm Xuân Nguyên đã lớn tiếng công kích “Văn học minh họa”, chê bai những cây đa, cây đề làng văn học "mặc nhầm quần" nhảy ra làm chính trị khiến văn cũng dở mà chính trị cũng dở, nay chính anh ta lại nhảy vào chính trị. Thực ra, Phạm Xuân Nguyên đã làm nó từ lâu rồi khi mà anh ta gia nhập dòng chảy làng "dân chủ", tự ứng cử (thất bại) đại biểu Hội đồng Nhân dân Thủ đô.

Làm gì thì đấy là quyền cá nhân của anh Nguyên nhưng nếu sa vào chính trị đối lập thì hãy nghe Mõ tôi cho vài lời khuyên:

Gần đây, một số nhà văn nói rằng họ đã chán lối viết hư cấu của văn học mà đi vào lĩnh địa mới có tính báo chí, viết tạp văn hoặc viết báo. Nhiều nhà văn có blog, facebook riêng, ở đó, họ tiếp cận với nhiều đọc giả hơn, đọc giả đa dạng hơn. Việc chuyển từ trường phái này sang trường phái khác có vẻ đơn giản vì đó chỉ là ý thích cá nhân chẳng ai ngăn cản và cũng chỉ là vấn đề phương tiện chuyên chở. Tuy nhiên, các nhà văn không ý thức được rằng Văn và Báo tuy có điểm chung là công cụ tư tưởng, song mỗi loại có những đòi hỏi riêng không dung hòa. Nhất là, khi sử dụng nó làm công cụ tư tưởng, nếu không rạch ròi là có thể phạm húy.

Làm phê bình nhiều năm chắc anh Nguyên am tường chức năng cơ bản của văn chương là để giáo dục thẩm mĩ, nuôi dưỡng cái đẹp, bồi đắp, hoàn thiện phẩm chất đạo đức con người. Còn chức năng báo chí là thông tin, là phản biện xã hội, là tạo dư luận xã hội. Khác với văn học, báo chí cung cấp thông tin khách quan cho mọi người, phân tích mổ xẻ hiện thực tìm ra cái đúng cái sai và tạo dư luận nhằm tìm kiếm sự đồng thuận đông đảo để cải biến xã hội, làm cho nó phát triển đi lên.

Tuy đều là sản phẩm viết được chuyển tải qua báo in, báo nói, báo hình, báo mạng nhưng văn chương và báo chí tác động đến nhận thức con người bằng những phương thức khác nhau. Văn chương thì thông qua hình tượng nghệ thuật hư cấu. Còn báo chí thì bằng tả thực, thông tin sự thật. Nhà văn, khi xây dựng tác phẩm văn chương, họ dùng phương pháp điển hình hóa, khái quát hóa, trừu tượng hóa bằng ngôn từ của văn chương đầy tính ẩn dụ, ví von, đa nghĩa. Còn nhà báo khi xây dựng tác phẩm của mình họ chỉ phản ánh một cách trung thực sự việc bằng ngôn ngữ báo chí, hàm xúc, chính xác, nhiều khi trần trụi.

Nhà văn và nhà báo có cách cảm nhận và phản ứng hiện thực khách quan khác nhau. Nhà văn thì cảm nhận bằng cảm tính, bằng linh cảm rất bén nhạy. Đồng thời, tỏ thái độ yêu ghét một cách dứt khoát, gần như tức thì, không cần xem xét nguyên nhân. Nhà báo thì cảm nhận bằng sự nhạy bén phát hiện cái mới, có suy xét cặn kẻ nguyên nhân dẫn đến sự kiện. Vì vậy, họ biểu thị thái độ có tính phê phán, bình luận sự kiện một cách khách quan, không thêm bớt.

Bằng bấy nhiêu thế mạnh và yếu điểm đã nói, nhà văn khi hành nghề sáng tác văn học thì giỏi giang nhưng khi làm báo thường lại dở. Khi làm văn hóa thì giỏi giang nhưng khi làm chính trị lại dở. Bởi vì, họ không thoát ra được cái tính cố hữu, đặc thù văn chương là hay khái quát, nâng tầm hiện thực lên điển hình. Mang tâm thế nhà văn, họ thường lấy suy đoán, liên tưởng, tưởng tượng để đánh giá nhận xét sự kiện. Họ phê phán một cách gay gắt hoặc ca ngợi một cách thái quá thực tiễn cuộc sống mà không mấy khi quan tâm đến nguyên nhân. Họ đem lối viết văn chương vào báo chí, làm cho báo chí thiếu đi sự chính xác của thông tin, làm lệch lạc nhận thức của đọc giả. Họ xây dựng lý tưởng chính trị trên những phỏng đoán, giả định nên không chắc chắn, dễ giao động.

Ngược lại với xu hướng trên, nhà báo khi viết văn thì thiếu đi sức tưởng tượng, hư cấu, điển hình hóa của văn học, mà thường bị lối nghĩ, cách diễn đạt tả thực của báo chí, cách sử dụng ngôn ngữ báo chí vào tác phẩm, khiến cho tác phẩm văn học của họ thiếu đi sự bay bổng, xao động của văn chương. Nhà báo viết văn dường như chỉ thành công nhiều ở thể kí sự văn học.

Những năm gần đây, nhiều nhà báo lập blog, FB để sáng tác văn thơ chia sẻ tâm tư với bạn đọc. Và ngược lại, nhiều nhà văn lập blog, FB để làm báo, chia sẻ thông tin. Ở bình diện nhà báo làm văn thì chẳng có gì rắc rối, vì quyền hư cấu là đặc quyền của văn chương. Nên khi nhà báo có nói quá một chút trong tác phẩm văn chương của họ, thì nó vẫn được bạn đọc thông cảm. Song, ở bình diện khác, nhà văn viết báo, nếu nhà văn nói quá lên theo cách của văn chương trong tác phẩm báo chí của mình thì sẽ bị lên án. Điều này là hợp lẽ, bởi vì báo chí phải lấy sự trung thực, khách quan làm tiêu chí cốt lõi.

Giới blogger xuất thân từ nhà văn ở Việt Nam đã bộc lộ rõ sai lầm, yếu kém khi biến blog, FB của mình thành trang báo, khi viết báo đăng trên các blog, FB. Có thể chỉ ra một loạt nhà văn dạng đó, Nguyên Ngọc, Quang Lập, Trọng Tạo, Viết Đào, Thùy Linh, Tường Thụy… Họ vốn là những nhà văn, trong sáng tác họ đã để lại những tác phẩm văn chương được coi là có giá trị, thậm chí là suất sắc. Chẳng hạn như trường hợp Nguyên Ngọc, rất nhiều thế hệ bạn đọc đã và vẫn rất yêu thích văn chương của ông. Tuy nhiên, từ ngày ông tham gia và cổ vũ cho một số những trang mạng đưa thông tin ngụy tạo, bóp méo sự thật, kích động chính trị, ông đã bị bạn đọc coi thường, xa lánh. 

Ở lĩnh vực báo chí, các nhà văn luôn là những phóng viên tồi, cách thức làm báo của họ mang màu sắc cải lương. Họ luôn bị tâm thế bênh vực người hèn, kẻ yếu một cách chung chung chi phối. Đứng trước một Phương Uyên, Mẹ Nấm liễu yếu đào tơ mà phải chịu cảnh lao tù là họ động lòng trắc ẩn, họ lên án găy gắt chế độ. Nhưng họ không thấy cho rằng, kẻ có vẻ liễu yếu, đào tơ đó đã dám dấn thân làm những việc động trời phản lại lợi ích dân tộc vì những động cơ cá nhân. 

Trước đây, khi viết văn, sẵn có lối thoát là chẳng pháp luật nào lấy hình tượng văn học để làm chứng cứ bỏ tù nhà văn, họ cứ hung hục sáng tác, tung lên sân khấu tư tưởng. Thói quen đó, ngày nay, theo ngòi bút của họ vào sản phẩm báo chí, đôi khi chỉ là sự vô tình. Nhưng luật là luật, trong lĩnh vực báo chí, nếu nói sai là bị chịu trách nhiệm, thậm chí đưa tin, phổ biến tin sai là vi phạm. Thực tế, có nhà văn đã bị bắt vì tội viết báo. Vì sao vậy?

Vì họ đã phạm vào những điều tối kị tôi vừa nói ở trên anh Nguyên ạ.

13 nhận xét

16:40 15 tháng 6, 2017 Reply

Hội Nhà văn Hà Nội trong giai đoạn sắp tới vốn dĩ đã nằm ngoài kiểm soát của ông Nguyên. Không ai có thể chấp nhận để một con người không còn vững lập trường, đã biến đổi rất nhiều tới mức sai trái lãnh đạo Hội Nhà văn của thủ đô được nữa. Nên việc ông Nguyên không còn giữ được chức vị Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội là vấn đề đương nhiên chứ không cần ông ta phải từ bỏ hay hành động “mỹ miều” kiểu anh hùng như thế. Một khi uy tín và năng lực không còn nữa vì đã rất lâu rồi Phạm Xuân Nguyên không sáng tác nổi một tác phẩm nên hồn. Còn không thể so sánh được với các văn nghệ sĩ trẻ mới vào nghề chứ không nói là nhà văn gạo cội. Thế nên, ông ta cũng đồng thời rút khỏi Hội Nhà văn là một xu thế tất yếu mà thôi.

22:22 15 tháng 6, 2017 Reply

Hậu quả tất yếu cho một con người có tài mà không có tâm. Hi vọng đây cũng là bài học sâu sắc cho những ai đang hành nghề bằng cây bút. Họ có trách nhiệm rất lớn lao, không chỉ viết cho mình mà viết cho cả cộng đồng, suy nghĩ của họ sẽ ảnh hưởn tới rất nhiều người. VÌ thế đạo đức nghề nghịêp vô cùng quan trọng. Họ có thể làm được những đìêu lớn lao nhưng một khi đã sai lầm thì hậu quả cũng khôn lường không kém

00:00 16 tháng 6, 2017 Reply

Văn học nghệ thuật luôn hướng con người tới "chân- thiện- mĩ" là món ăn tinh thần của người dân. Người làm nghệ thuật là những con người lao động sáng tạo, họ phải là những người có đủ đức đủ tài. Chính vì vậy kể cả khi có tài mà không có đức, đi ngược lại những điều văn học nghệ thuật hướng đến cho con người thì đều phải chịu sự coi thường, cô lập của quần chúng nhân dân. Đây chính là lời cảnh báo cho những văn nghệ sĩ đang có lập trường tư tưởng lệch lạc sai trái.

08:48 16 tháng 6, 2017 Reply

Ông Nguyên từ khi được tín nhiệm làm Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội tới nay dường như không quan tâm đến chuyên môn, đến công tác quản lý. Ngược lại, đứng trước những vấn đề phức tạp của xã hội, ông Nguyên đã thiếu tỉnh táo khi tham gia vào các hoạt động gây rối an ninh trật tự, việc chuyên môn không làm mà lại thích tham gia chuyện người khác như vậy chẳng phải không nên sao

08:58 16 tháng 6, 2017 Reply

iệc chuyển từ trường phái này sang trường phái khác có vẻ đơn giản vì đó chỉ là ý thích cá nhân chẳng ai ngăn cản và cũng chỉ là vấn đề phương tiện chuyên chở. Tuy nhiên, các nhà văn không ý thức được rằng Văn và Báo tuy có điểm chung là công cụ tư tưởng, song mỗi loại có những đòi hỏi riêng không dung hòa. Nhất là, khi sử dụng nó làm công cụ tư tưởng, nếu không rạch ròi là có thể phạm húy.

09:01 16 tháng 6, 2017 Reply

Nhà văn và nhà báo có cách cảm nhận và phản ứng hiện thực khách quan khác nhau. Nhà văn thì cảm nhận bằng cảm tính, bằng linh cảm rất bén nhạy. Đồng thời, tỏ thái độ yêu ghét một cách dứt khoát, gần như tức thì, không cần xem xét nguyên nhân. Nhà báo thì cảm nhận bằng sự nhạy bén phát hiện cái mới, có suy xét cặn kẻ nguyên nhân dẫn đến sự kiện. Vì vậy, họ biểu thị thái độ có tính phê phán, bình luận sự kiện một cách khách quan, không thêm bớt.

09:04 16 tháng 6, 2017 Reply

Giới blogger xuất thân từ nhà văn ở Việt Nam đã bộc lộ rõ sai lầm, yếu kém khi biến blog, FB của mình thành trang báo, khi viết báo đăng trên các blog, FB. Có thể chỉ ra một loạt nhà văn dạng đó, Nguyên Ngọc, Quang Lập, Trọng Tạo, Viết Đào, Thùy Linh, Tường Thụy… Họ vốn là những nhà văn, trong sáng tác họ đã để lại những tác phẩm văn chương được coi là có giá trị, thậm chí là suất sắc.

09:47 16 tháng 6, 2017 Reply

lãnh đạo mất uy tín với đại đa số thành viên thì việc mất chức là điều không thể tránh khỏi, hành động xin từ chức cũng chỉ là một cách cứu lấy cái sự tự trọng của ông, ông đã để xảy ra nhiều hành động sai lầm không còn có những quyết định đúng đắn thì nên nghỉ cho những người khác nhiệt huyết hơn lên thay

23:13 16 tháng 6, 2017 Reply

Những người có tầm ảnh hưởng như ông Nguyên đây, đáng lý ra cần phải hiểu được sức ảnh hưởng của mình đó có thể gây nguy hại như thế nào đến lợi ích quốc gia. Không dễ gì ông được người ta tin tưởng, kính nể. Nhưng dĩ nhiên, ông cũng chỉ giỏi trên một lĩnh vực, nên khi ông đưa ra nhận xét về một lĩnh vực khác không phải chuyên môn phải rất thận trọng. Nhưng có vẻ ông Nguyên không nhận thức được việc đó. Vậy nên việc ông từ chức cũng là phù hợp để tránh hậu quả xấu về sau.

09:39 17 tháng 6, 2017 Reply

chẳng biết là với cái gọi là văn đoàn độc lập thì có mấy ai hiểu được cái gọi là hội nhà văn đề làm gì nữa và nó chẳng bao giờ xứng đáng với những điều gì tốt đẹp mà lợi dụng vào điều ấy đang nhanh chóng trở thành những điều giả dối và chẳng bao giờ cần đến cái gọi là làm điều tốt đẹp cho người khac cả

14:18 19 tháng 6, 2017 Reply

Cái Văn đoàn nhà văn mà anh Nguyên Ngọc đắp dựng lên,chả có mùi vị gì về văn.Anh ta toàn bới những sách thối tha để trao giải và bêu gương.Từ ngày kêu gọi tới giờ cũng chẳng thành.Trong lần hội họp vừa rồi,anh ta mơ ước lần sau(2018)sẽ họp ở dinh độc Lập?Mơ ước ấy thật là bay bổng.Người ta nói chó già thì đeo rùi nặng,cấm có sai.

21:43 22 tháng 6, 2017 Reply

Ở lĩnh vực báo chí, các nhà văn luôn là những phóng viên tồi, cách thức làm báo của họ mang màu sắc cải lương. Họ luôn bị tâm thế bênh vực người hèn, kẻ yếu một cách chung chung chi phối. Đứng trước một Phương Uyên, Mẹ Nấm liễu yếu đào tơ mà phải chịu cảnh lao tù là họ động lòng trắc ẩn, họ lên án găy gắt chế độ. Nhưng họ không thấy cho rằng, kẻ có vẻ liễu yếu, đào tơ đó đã dám dấn thân làm những việc động trời phản lại lợi ích dân tộc vì những động cơ cá nhân.

12:46 9 tháng 7, 2017 Reply

Ông Nguyên từ khi được tín nhiệm làm Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội tới nay dường như không quan tâm đến chuyên môn, đến công tác quản lý. Ngược lại, đứng trước những vấn đề phức tạp của xã hội, ông Nguyên đã thiếu tỉnh táo khi tham gia vào các hoạt động gây rối an ninh trật tự, việc từ chức chỉ là để giữ lại ít tự trọng mà thôi!

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!