12/09/2017

* Khuất tất BOT

Tác giả: Nam Nguyễn viết lúc 12/09/2017 | 12.9.17

Kính Chiếu Yêu

Mấy hôm nay, việc báo chí đồng loạt lên tiếng về hiện tượng tài xế “tấn công” trạm thu phí bằng tiền lẻ có thể coi là hành vi bất thường. Nó gây ách tắc giao thông hàng giờ đồng hồ làm thiệt hại kinh tế đã đành, nhưng nó cũng thể hiện một sự ách tắc trong cung cấp, tiếp nhận thông tin, nhận thức và hành động của cộng đồng.


Có thể khẳng định, chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư theo hình thức dự án BOT trong lĩnh vực giao thông vận tải của Đảng và Nhà nước trong những năm vừa qua là hết sức đúng đắn và cần thiết. Các dự án BOT góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Giai đoạn 2011-2016, Bộ Giao thông đã huy động khoảng hơn 169.000 tỷ đồng đầu tư vào 57 dự án BOT giao thông đường bộ. Đến nay, 55 dự án với tổng mức đầu tư hơn 137 nghìn tỷ đồng đã hoàn thành.

Chính quyền 43 tỉnh, thành cũng huy động được hơn 80.000 tỷ đồng cho các dự án BOT. Nhiều công trình trọng điểm, có tính kết nối vùng miền đã được đầu tư bằng nguồn vốn xã hội hóa như mở rộng Quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên...

Những lợi ích mà các dự án BOT mang lại được thể hiện ở mấy điểm:

Một là, các dự án BOT đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp trong việc rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, hành khách, tiết kiệm nhiên liệu, giảm chi phí sửa chữa, khấu hao phương tiện…;

Hai là, các dự án BOT làm giảm bớt gánh nặng cho Ngân sách nhà nước trong điều kiện ngân sách eo hẹp;

Ba là, các dự án BOT đã tạo ra động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đảm bảo an ninh, quốc phòng, hạn chế ô nhiễm môi trường, giảm ùn tắc, tai nạn giao thông và trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế;

Bốn là, đây là một hướng đầu tư mới khá hấp dẫn đối với các nhà đầu tư mà đại bộ phận các nhà đầu tư, kể cả nhà đầu tư nước ngoài đều hài lòng với tình hình triển khai thực hiện dự án;

Tuy nhiên, BOT cũng còn nhiều tồn tại gây bức xúc dư luận. 

Trước hết là sự bấp bênh về tài chính. Do số vốn vay trên tổng đầu tư vốn của dự án của nhà đầu tư rất thấp (chiếm 15% tổng mức đầu tư, còn lại là đi vay với lãi suất dài hạn tạm tính lên tới 10-11%/năm). Vốn gốc ít, huy động vốn bên ngoài nhiều với giá khá cao khiến chủ đầu tư phải chạy theo áp lực trả nợ nên phải quay nhanh thời gian thu hồi vốn và vì thế cần xây dựng phương án thu phí càng nhanh càng tốt.

Công tác đánh giá sự cần thiết, lựa chọn áp dụng hình thức đầu tư dự án BOT để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng còn nhiều bất cập.

Công tác lựa chọn nhà đầu tư chưa minh bạch. BOT không thông qua đấu thầu, mà chỉ định thầu, trái với luật BOT Quốc tế. Nguyên tắc thị trường chưa được tôn trọng khi thực hiện các hợp đồng BOT.

Công tác quản lý hoạt động thu phí bị buông lỏng gây nhiều bức xúc cho người dân. Hàng chục trạm thu phí nhầm chỗ, giá thu phí thiếu cơ sở xác lập; chủ đầu tư dự án BOT phá vỡ cam kết, báo cáo sai về nguồn thu của dự án, thời gian hoàn vốn, lưu lượng xe lưu thông để có lợi cho mình; thiếu minh bạch trong cách giám sát và quản lý các dự án BOT… đã tạo thành câu chuyện lùm xùm của các dự án này. 

Sau 20 năm (từ năm 1997) cả nước có 88 trạm BOT. Riêng Quốc lộ 1A, có 37 trạm (bình quân 62 km/ trạm, trong lúc quy định 70km/trạm) . Có nhiều đoạn đường dày đặc trạm BOT, ví như : Cao tốc Hà nội - Thái Bình, chưa đầy 100km, nhưng có 4 trạm BOT (bình quân 25km/trạm). Đoạn Đăk Nông - BX Miền Đông chỉ 330km, nhưng có tới 8 trạm BOT (bình quân 40 km/ trạm )

Việc xác định thời gian thu phí, mức thu phí cao gây bức xúc trong dư luận. Theo thông tin từ Vụ Đối tác công - tư, Bộ GTVT công bố tại trang web chính thức của Bộ GTVT thì Bộ GTVT mới đây đã điều chỉnh tới 21 dự án BOT, gồm 19 dự án đường bộ và 2 dự án hàng hải. Trong 19 dự án đường bộ, có 13 dự án giảm thời gian thu phí tổng cộng là 92 năm 3 tháng; 4 dự án điều chỉnh tăng thời gian 24 năm 5 tháng. Dự án đầu tư xây dựng QL1 đoạn tránh TP Thanh Hóa với thời gian giảm thu phí lên tới 20 năm 1 tháng. Một sự điều chỉnh với dung sai có lẽ hy hữu với các chuyên gia về xây dựng giao thông; BOT gian dối trốn thuế. Ví như BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ , thu phí bình quân 2 tỉ đồng/ngày , nhưng chỉ khai báo 1,2 tỉ/ngày.

Mức phí quá cao. Tuyến tránh thị xã Cai Lậy chỉ 12km mà thu tới 35.000 đồng/vé/lượt, cao gần bằng khoản thu phí của 50km đường cao tốc TP HCM - Trung Lương (40.000 đồng/lượt/50km). Tính minh bạch trong thu phí, tại sao chủ đầu tư không chịu thu phí điện tử, mặc dù đề xuất này với các dự án BOT đã có từ lâu. Từ sự không minh bạch về thu phí, chủ đầu tư có thể báo cáo lưu lượng phương tiện và doanh thu sai lệch, lượng tiền thu vé bị giảm đi và số năm thu phí bị kéo dài.

BOT không xây dựng mới như bản chất của BOT mà đa phần là cải tạo, nâng cấp các tuyến đường rồi đặt BOT thu phí. Đặc biệt , một số tuyến đường đầu tư bằng vốn ngân sách, không áp dụng thu phí, hoặc hết hạn thu phí, nhưng chủ đầu tư vẫn cải tạo, nâng cấp, tiếp tục thu phí.

Không có quy chế đặc thù cho nhân dân gần trạm BOT khiến những người sinh sống, làm việc bên này, bên kia trạm BOT đôi khi chỉ vài km vẫn phải trả phí vài lầm mỗi khi đi làm và về nhà.

Những nhập nhèm, yếu kém nói trên là nguyên nhân để người dân phản kháng. Liên tục những vụ phản kháng diễn ra từ năm 2015 đến nay và ngày một nhiều hơn, quyết liệt hơn. Năm 2015, trạm BOT Quốc lộ 6, Hoà Bình, bị phản đối. Năm 2016, dân chúng chặn trạm BOT Cầu Hạc Trì, Phú Thọ. Năm 2017, phản đối BOT lan rộng trên toàn quốc bắt đâu là BOT Cầu Bến Thuỷ, Cầu Rác, cầu Quán Hàu, BOT T2 Cần Thơ, BOT Cai lậy, rồi Đồng Nai , Hải Dương, Thái Nguyên vv...

Câu chuyện bất cập BOT không phải bây giờ mới nhận ra, cách đây 1 năm Kiểm toán Nhà nước đã có một hội thảo chỉ ra những sai sót nói trên, song đáng tiếc là những giải pháp, kiến nghị đưa ra vẫn bị vô hiệu bởi những động cơ lợi ích của các nhà đầu tư.

Cuối tháng 8 vừa rồi, trong phiên họp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã nói "Kiên quyết không để vấn đề BOT tiếp tục gây bức xúc trong dư luận. Phải khắc phục sớm tình trạng 70 loại phí liên quan đến giao thông, chi phí vận tải, chi phí BOT quá cao, xử lý nghiêm vi phạm, chống tiêu cực, lợi ích nhóm trong thực hiện các dự án BOT". Liệu tới đây có còn chuyện phép vua thua lệ làng BOT.

BOT vẫn là hình thức đầu tư đúng, được các nước đang phát triển ưu tiên áp dụng khi nhu cầu phát triển hạ tầng đang rất lớn... Nhưng cách các cơ quan quản lý, chủ đầu tư đang áp dụng mô hình này là vấn đề người dân có quyền đặt dấu hỏi. Minh bạch là giải pháp tốt nhất để giải tỏa bức xúc xã hội.

Trong lúc Chính phủ đang tập trung giải quyết câu chuyện BOT, thiết nghĩ cộng đồng nên bình tĩnh, không nên có những hành động làm tăng thêm mâu thuẫn xã hội và thiệt hại nền kinh tế khi giao thông ngừng trệ.

23 nhận xét

18:05 12 tháng 9, 2017 Reply

Thử hỏi ông có oto các ông có tiền mua xe đẹp để đi, bây giờ người ta không đầu tư xây dựng đường cho các ông để các ông đi thì các ông có thích không, xe lên cao tốc thì đi như thiêu thân, phi được như vậy là do đâu, nó tự có à, nó đều là tiền bỏ ra để đầu tư cả đấy, vậy mà lại bày ra đủ trò để đòi bỏ BOT, đến lúc không nhà thầu nào đầu tư nữa thì lúc kia khác biết thôi.

18:13 12 tháng 9, 2017 Reply

Trước đây BOT vẫn như thế có vấn đề gì đâu từ vụ BOT Cai Lậy cái là các chủ ôto thi nhau dùng tiền lẻ để trả phí qua BOT mục đích là bỏ các BOT này đi, nhưng nó gây ảnh hưởng không nhỏ đến trật an toàn giao thông, gây nên hiện tượng ách tắc ảnh hưởng đến lưu thông cho những phương tiện tham gia giao thông khác, tình trạng này cần phải nhanh chóng giải quyết dứt điểm, không để kéo dài sẽ ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế của đất nước.

20:04 12 tháng 9, 2017 Reply

BOT vẫn là hình thức đầu tư đúng, được các nước phát triển áp dụng để nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng. Các cơ quan quản lí, chủ đầu tư cần phải minh bạch là giải pháp tốt để giả tảo bức xúc xã hội. Tuy nhiên cộng đồng cũng phải hết sức bình tĩnh không có những hành động làm mâu thuẩn xã hội tăng thêm, gây thiệt hại kinh tế.

20:23 12 tháng 9, 2017 Reply

Thiết nghĩ rằng BOT vẫn là hình thức đầu tư đúng đắn giúp đẩy nhanh phát triển kinh tế. Thế nhưng, muốn phát triển BOT đi đúng hướng, Chính phủ cần phải có những biện pháp, hướng đi giải quyết tốt các vấn đề còn tồn tại trong câu chuyện BOT. Bên cạnh đó cộng đồng cũng cần phải bình tĩnh không làm căng thẳng thêm, cùng Chính phủ giải quyết tốt vấn đề.

20:36 12 tháng 9, 2017 Reply

Hình thức đầu tư BOT hoàn toàn hợp lý với những nước đang phát triển và eo hẹp ngân sách như Việt Nam. Thế nhưng công tác quản lý, rà soát cũng như tính toán thu hồi vốn, quay vòng lãi để trả nợ của các nhà đầu tư chưa minh bạch ,gây bức xúc cho nhân dân. Cứ xuống mỗi cấp lại làm sai một tý, cuối cùng dân chịu thiệt nhất. Hy vọng trong thời gian tới sẽ có những biện pháp giải quyết triệt để tình trạng này, tránh hoang mang cho dư luận và nhân dân

20:38 12 tháng 9, 2017 Reply

Vụ BOT Lai Cậy là điển hình cho việc người dân quá bức xúc về BOT, thiếu tiếng nói chung giữa người dân - nhà đầu tư - chính quyền. Gây ra tình trạng ắc tắc giao thông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế doanh nghiệp, an ninh trật tự khu vực. Hy vọng thời gian tới chính phủ sẽ cùng với dân, doanh nghiệp giải quyết triệt để tình trạng này

20:40 12 tháng 9, 2017 Reply

với những con người đang làm những điều mà chính bản thân mình thấy có những cái bot tự dưng mọc lên thu sai đi những con người đang sống dựa vào việc đi lại như thế , chắc chắn rằng chẳng bao lâu cho những con người này có thể lấy vải che mắt thành được đâu cần phải có những cơ quan chức năng vào cuộc

09:09 13 tháng 9, 2017 Reply

những lợi ích do BOT mang lại chúng ta có thể dễ dàng nhận ra nhưng vẫn còn đó những bất cập gây bức xúc cho người dân, những ngày vừa qua liên tiếp báo đài đăng tải những phản ánh của người dân, điều đó là cần thiết để các cơ quan chức năng soi vào đó mà có biện pháp khắc phục nhưng vẫn còn những phần tử lợi dụng vấn đề này để gây rối loạn, khoét sâu mẫu thuẫn chúng ta cần lên án chúng vì làm như vậy chẳng những không có hiệu quả mà còn làm tình trạng trở nên xấu hơn

10:34 13 tháng 9, 2017 Reply

đúng là con đường từ chính sách đến với thực tế sẽ gặp nhiều khó khăn cần phải khắc phục, chính những ý kiến đóng góp của những cá nhân, tổ chức liên quan sẽ làm cho những chính sách đó được hoàn thiện hơn, thiết nghĩ cộng đồng nên bình tĩnh, không nên có những hành động làm tăng thêm mâu thuẫn xã hội và thiệt hại nền kinh tế khi giao thông ngừng trệ

12:57 13 tháng 9, 2017 Reply

Không thể và không bao giờ có thể ăn dày một mình ên được. Đây là nơi thể hiện rõ nét nhất cái gọi là lợi ích nhóm. Người dân muốn làm rõ hơn vì sao, tại những ai cho họ ăn quá dày như thế này, để cho người dân phải è cổ gánh chịu hết!Không thể "ăn dày" mình ên được đâu. Đều phải "san sẻ" hết thôi. Thử hỏi xem có doanh nghiệp BOT nào trong ngành cầu đường hiện nay mà không phải là sân sau (hoặc có cổ phần) của "ai đó"?.

13:19 13 tháng 9, 2017 Reply

Kiểm toán mới lòi ra, thế mới biết trách nhiệm của bộ GTVT và bộ TC như thế nào? Việt Nam mình cái gì cũng phải " chạy " mới xong nên vốn cứ đội lên và dân thì è cổ ra gánh nợ. Túi các quan thì ngày càng đầy thêm.mới thông xe có mấy tháng mà ổ voi.ổ trâu đầy ra.kô thể chap nhận đựơc với chất lựoơng công trình của bộ giao thông.phải nói 1 câu chính xác là mấy ông đó ăn quá dày và ăn luôn cả vớ.

13:26 13 tháng 9, 2017 Reply

BOT tức là bạn bỏ tiền ra làm đường rồi thu phí lấy lại dần. Để lấy lại vốn, bạn phải tính toán hết bao nhiêu năm mới có thể lấy lại số tiền đó, số tiền tính dựa trên lưu lượng xe thống kê và mức tăng trưởng hàng năm. Để có lãi, bạn phải tính toán chi phí vận hành công trình, lạm phát, tiền lãi ngân hàng, ... và rất rất nhiều yếu tố nữa. Kiểm toán nhà nước có vai trò vô cùng quan trọng trong việc xác định chi phí thi công và đặc biệt là thời hạn thu phí. Bình thường, các dự báo theo thống kê sẽ rất ít sai sót. Chỉ có sự cố bất ngờ như môi trường, chiến tranh, ...thì mới có chuyện để nói. Nhưng theo tôi thấy dự án BOT sẽ có một mức lãi khủng, bằng chứng là công trình mọc lên như nấm, vì vậy vai trò quản lý của nhà nước vô cùng quan trọng. Cuối cùng, với áp lực nợ công, nếu giải quyết không tốt, sẽ không có tiền đầu tư công trình công cộng hoặc tệ hơn là không có tiền để duy tu sửa chữa các công trình công cộng. Khi đó, chắc hẳn các công trình BOT sẽ rất hời vì lưu lượng xe tăng nhanh chóng. Bài toán quản lý của Việt Nam, sẽ có câu trả lời trong khoảng 10 năm trở lại, khi đó chúng ta khổ hay sướng rồi sẽ rõ thôi ạ.

13:30 13 tháng 9, 2017 Reply

Thay vì giảm thời gian thu phí, nên cân nhắc giữ nguyên thời gian thu phí và giảm phí thu lượt xe để kích cầu và để tránh ảnh hưởng đến nền kinh tế, tránh tăng chỉ số giá quá sốc. Hơn nữa nếu giảm thời gian thu phí thì các dự án sắp tới các nhà thầu có đảm bảo được chất lượng, tuổi thọ con đường hay không? Có thể gây ra lãng phí xã hội hay không?

13:58 13 tháng 9, 2017 Reply

Sáng kiến quá hay,Bộ GTVT có ý tưởng "lấy giá trị sau kiểm toán để quyết toán dự án" BOT.Cơ quan tài chính của Chủ đầu tư và nhà đầu tư lamg gì mag không làm BC quyết toán dự án? hay không giám làm vì chót báo cáo sai số quá nhiều rồi?Ở đây có nhóm lợi ích chuyên ngành hay không?

14:03 13 tháng 9, 2017 Reply

90\% đường làm xong chạy trong thời gian ngắn là hư nghiêm trọng, rồi đắp vá tùm lum.Chi phí cuối cùng của nhà thầu cuối cùng để làm con đường chỉ còn 30\% vs chi phí trên giấy tờ, hỏi sao chất lượng không tệ.Đại đa số các dự án BOT đường bộ đều được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu. Định mức, khối lượng đều được kê khống lên rất cao. Các nhóm lợi ích thi nhau ăn chia. Họp hành toàn là phát biều lấy lệ để xoa dịu dư luận. Yêu cầu Chính Phủ công khai toàn bộ quyết toán chi tiết, hợp đồng BOT, phương án tài chính, và hoạt động của tất cả các dự án BOT đường bộ lên internet để nhân dân kiểm tra.

16:04 13 tháng 9, 2017 Reply

Nghe bảo này có buổi đối thoại giữa các nhà đầu tư BOT và cục giao thông đường bộ nhưng vẫn chưa giải quyết được vấn đề gì. Bản chất hình thức đầu tư BOT không hề sai mà còn đem lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, nhưng cái cách mà các nhà đầu tư đang sử dụng để thu hồi vốn thì đang có vấn đề. Không có lửa làm sao có khói, tự dưng mà các tài xế biểu tình chắc

19:08 13 tháng 9, 2017 Reply

BOT vẫn là hình thức đầu tư đúng, được các nước đang phát triển ưu tiên áp dụng khi nhu cầu phát triển hạ tầng đang rất lớn... Nhưng cách các cơ quan quản lý, chủ đầu tư đang áp dụng mô hình này là vấn đề người dân có quyền đặt dấu hỏi. Minh bạch là giải pháp tốt nhất để giải tỏa bức xúc xã hội.

21:25 13 tháng 9, 2017 Reply

Cái gì hợp lý thì làm. không hợp lý thì phải lắng nghe ý kiến của dân mà sửa đổi, như vậy mới làm tốt được, bởi cán bộ chỉ có vài đôi mắt nhưng dân có hàng triệu, trái lại, nếu là dân thì cũng nên thể hiện một chút gì đấy văn minh, có cách phản ứng ôn hòa và tránh ảnh hưởng người khác

21:34 13 tháng 9, 2017 Reply

Theo mình cần xem xét lại vấn đề đặt BOT vì trong thời gian qua gặp phải phản ứng dữ dội từ người dân từ những BOT không đúng quy định, thời gian tới khi triển khai xây dựng BOT hay thu phí nên có sự tham gia góp ý kiến của nhiều cấp ban nghành và đặc biệt là từ người dân

21:45 13 tháng 9, 2017 Reply

Chủ trương của Đảng thì luôn tốt đẹp, đều vì lợi ích của nhân dân. Nhưng cách tổ chức thực hiện nó ra sao thì là vấn đề còn cần phải đưa ra bàn bạc nhiều. Phí BOT là một ví dụ điển hình. Các nhà quản lý cần phải có các biện pháp để người dân không bị thiệt trong bất cứ trường hợp nào. Có thế niềm tin vào Đảng mới được củng cố

19:21 14 tháng 9, 2017 Reply

Công nhận chất lượng làm đường của các nhà đầu tư BOT đúng là đáng báo động. Thỉnh thoảng đi đường lại gặp phải đoạn công trường đang thi công. Cao tốc có đoạn đi cũng như nhảy EDM. Tiền vốn và thu hồi cũng không minh bạch. Nói gì đi nữa trách nhiệm của phía doanh nghiệp trong vấn đề này cũng là một điều phải bàn đến

23:32 15 tháng 9, 2017 Reply

Người dân đang thực sự rất bức xúc vì vấn đề thu phí tại các trạm BOT, số tiền đóng nhiều, số trạm trên một chặng đường quá nhiều; không phải cứ có tiền hay vay được vốn xây dựng những cổng thật đẹp là lập được BOT, phải thông qua các khâu kiểm duyệt, phải được thông qua mức thu/chi và phải giải trình được sự hợp lý thì nó mới lập nên. Theo tôi thấy đây là vấn đề đã bức xúc từ lâu, hy vọng nhà nước có thể nhanh chóng giải quyết tốt vấn đề trên tránh gây ra sự lãng phí, và gây ra sự nhũng nhiễu không đáng có đối với người tham gia giao thông

11:34 18 tháng 9, 2017 Reply

Mô hình BOT bản chất giúp phát triển cơ sở hạ tầng, giao thông cực kỳ tốt. Thế nhưng về Việt Nam, do nhiều điều kiện khách quan lẫn chủ quan, nó đã bị biến tướng. Nhiều BOT chỉ tráng thêm, không xây lại từ đầu những vân thu phí mức cao hơn quy định khiến nhiều người dân bức xúc. Hay tình trạng đặt vị trí không hợp lý khiến tài xế trả tiền lẻ chống đối. Hy vọng thời gian tới chính quyền và các nhà BOT sớm có biện pháp hợp lý để tránh những sự cố đáng tiếc

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!