02/10/2017

* Tư liệu để hiểu thêm về tư tưởng li khai ở xứ Catalan

Tác giả: Nam Nguyễn viết lúc 02/10/2017 | 2.10.17

Kính Chiếu Yêu


Phong trào ly khai độc lập đang đồng loạt ở khắp nơi (ít nhất là ở 32 quốc gia), những điểm nóng ngày nay như: Calalan ở TBN, Scotland ở Anh, Kurdstan ở Iraq, Quebec ở Canada,Weles, Scotland ở Anh, Tây Tạng, Tân Cương ở Trung Quốc, Chechnya ở Nga, .. Tuy nhiên chỉ mới thành công ở Đông Timor thuộc Indonesia vào năm 2002.

Chúng ta chủ yếu biết đến xứ Catalan nhờ đội bóng Barcelona lừng danh. Nhưng ít ai biết đây là vùng tự trị của Tây Ban Nha và có một lịch sử đẫm máu. Những ám ảnh trong quá khứ của tướng quân Francisco Franco và khu vực giàu có với 7,5 triệu dân này từ lâu đã bất mãn với mối quan hệ kinh tế bất bình đẳng với Tây Ban Nha.

Chính vì vậy mà dân Catalan rất căm ghét Madrid, và luôn mong muốn sự độc lập hoàn toàn khỏi Tây Ban Nha.

Catalan thực chất là tên một loại ngôn ngữ, vùng đất mà chúng ta hay gọi là xứ Catalan có tên chính xác là Catalonia, hay còn có tên gọi là xứ Catalunya (theo tiếng Catalan).là một cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha, tọa lạc ở miền đông bắc bán đảo Iberia. Bao gồm bốn tỉnh: Barcelona, Girona, Lleida, và Tarragona. Thủ phủ và thành phố lớn nhất Catalunya là Barcelona, và cũng là thành phố lớn thứ nhì Tây Ban Nha.

Cuối thế kỷ 8, Vương quốc Frank lập ra các bá quốc thuộc vùng Septimania và Marca Hispanica. Các bá quốc này là chư hầu phong kiến, nằm vắt qua và gần phía đông dãy Pyrénées, giữ vai trò là hàng rào phòng thủ chống người Hồi giáo xâm lấn. Các bá quốc phía đông của hai vùng biên thuỳ kể trên thống nhất dưới quyền cai trị của Bá tước xứ Barcelona, và sau này được gọi là Catalunya.
 
Qua nhiều cuộc hôn nhân chính trị hình thành ra Thân vương quốc Catalunya. Catalunya ngày nay đa phần là lãnh thổ trước kia của Thân vương quốc Catalunya, một phần đất đã bị mất sau cuộc chiến với Pháp.

Vùng đất này có truyền thống "phản loạn" từ xưa, rất độc lập và có ý chí mạnh mẽ. Trong Chiến tranh Pháp-Tây Ban Nha (1635-1659), người Catalunya khởi nghĩa (1640–1652) chống lại việc quân đội Hoàng gia đóng quân quy mô lớn trong khu vực, và lập ra một nước cộng hoà dưới quyền bảo hộ của Pháp. Theo các điều khoản của Hiệp định Pyrénées năm 1659 nhằm kết thúc chiến tranh, Tây Ban Nha nhượng một phần phía bắc Catalunya cho Pháp, hầu hết chúng được hợp nhất thành quận Roussillon.

Cuộc chiến tiếp theo từ năm 1701 đến 1714, giữa Vương quốc Liên hiệp Aragón chống lại Quốc vương Felipe V của Tây Ban Nha thuộc Nhà Bourbon (là một trong những gia tộc trị vì khắp Châu Âu, từ TBN tới Pháp, Ý). Felipe V giành thắng lợi, dẫn đến bãi bỏ các thể chế phi Castilla trên toàn bộ Tây Ban Nha, thay thế tiếng Latinh và các ngôn ngữ khác như tiếng Catalunya bằng tiếng Tây Ban Nha (Castilla) trong các văn kiện pháp lý.

Tuy nhiên, từ nửa cuối thế kỷ 19, vùng Catalunya trải qua công cuộc công nghiệp hoá rất nhanh. Ngày một giàu có (và cho đến hiện tại vẫn là vùng giàu nhất TBN), thịnh vượng, phục hưng văn hoá trở lại và cùng với đó là chủ nghĩa dân tộc trổi dậy.

1914, bốn tỉnh của Catalunya thành lập một Thịnh vượng chung. Đến khi chế độ dân chủ trở lại trong Đệ nhị Cộng hòa Tây Ban Nha (1931–1939), Chính phủ Catalunya được khôi phục với tư cách một chính phủ tự trị.

Những năm 1930, xứ bó tót từng chia làm 2 phe rất rõ rệt là giai cấp quý tộc ở thành Madrid và giai cấp công nhân ở Catalunya. Tinh thần đòi độc lập của những người lao động ở Barcelona, Girona, Lleida và Tarragona lên cao đến mức họ liên tục mở các cuộc nổi dậy đòi ly khai khỏi Tây Ban Nha.

Cuộc nội chiến TBN sau Đệ nhị cộng hòa là cuộc xung đột rất lớn, kéo dài từ năm 1936 đến năm 1939. Khởi đầu từ nỗ lực đảo chính thực hiện bởi một bộ phận của Quân đội Tây Ban Nha chống lại chính phủ Đệ nhị Cộng hòa Tây Ban Nha. Kết thúc với thắng lợi của phe nổi dậy và việc thiết lập chế độ độc tài của thủ lĩnh phe Quốc gia là Tướng Francisco Franco. Những người ủng hộ nền cộng hòa nhận được sự hỗ trợ của Liên Xô và Mexico, trong khi phe nổi dậy, còn được gọi là phe Quốc gia, nhận được trợ lực từ nước láng giềng Bồ Đào Nha và các cường quốc phát xít Châu Âu là Ý và Đức.

Sau nội chiến Tây Ban Nha, chế độ độc tài của Francisco Franco ban hành các biện áp đàn áp, ông thi hành các chính sách đàn áp các nỗ lực tự trị ở Catalan, quét sạch các định chế và ngôn ngữ riêng biệt ở đây. Chính phủ, quân đội Tây Ban Nha sẵn sàng đàn áp, xử tử bất cứ phe phái nào đòi ly khai.

"Giết, hãy giết hết những bọn ở xứ Catalunya", là khẩu hiệu của cảnh sát và quân đội dưới trướng Francisco Franco trong cuộc đàn áp vùng đất này trong cuộc nổi loạn những năm cuối thập niên 1930. Những người dân lao động nghèo khổ tại Catalonia muốn giải thoát mình khỏi sự bóc lột của giới nhà giàu chính quốc. Họ mạnh mẽ đấu tranh bền bỉ nhưng rồi cuối cùng chịu thất bại. Một cuộc bắt giữ và hành quyết nhanh chóng với Josep Synyol - chủ tịch của thành phố Barcelona và cũng là chủ tịch đội chủ sân Nou Camp. Tướng Franco sau đó đã nói: "“Chỉ có Chúa trời và lịch sử mới phán xét được tôi”.

Từ đó đến nay, đã gần 100 năm nhưng cứ vài năm là xứ này lại đòi ly khai. Nhưng cho đến năm nay, chính quyền xứ Catalan tổ chức trưng cầu dân ý vào ngày 1/10 để quyết việc ly khai rời khỏi chính quyền trung ương. Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố ngăn chặn cuộc bỏ phiếu và nói rằng nó "vi hiến". Điều này đã dẫn đến xung đột giữa 2 chính quyền, một ở Madrid, một ở Barcelona.

Nếu tình hình xấu đi, Quân đội TBN có quyền áp dụng điều 115 của Hiến Pháp là xóa bỏ tư cách tự trị của xứ Catalunya và đưa vùng đất này tái nhập lại với chính phủ TBN. Cuộc đấu tranh của người dân vùng đất này chắc sẽ còn khó khăn và khốc liệt.

Câu nói mà dân Catalan vẫn truyền tụng "Ngày hôm nay máu của chúng ta rơi xuống quảng trường Barcelona, để ngày mai con cháu chúng ta sẽ có ngày Độc Lập".

8 nhận xét

18:14 2 tháng 10, 2017 Reply
Nhận xét này đã bị tác giả xóa.
18:15 2 tháng 10, 2017 Reply

Nếu tình hình xấu đi, Quân đội TBN có quyền áp dụng điều 115 của Hiến Pháp là xóa bỏ tư cách tự trị của xứ Catalunya và đưa vùng đất này tái nhập lại với chính phủ TBN. Cuộc đấu tranh của người dân vùng đất này chắc sẽ còn khó khăn và khốc liệt.
Câu nói mà dân Catalan vẫn truyền tụng "Ngày hôm nay máu của chúng ta rơi xuống quảng trường Barcelona, để ngày mai con cháu chúng ta sẽ có ngày Độc Lập".

10:07 3 tháng 10, 2017 Reply

phong trào li khai nổ ra ở nhiều nơi trên khắp thế giới và nếu tìm hiểu ngọn ngành có thể thấy lí do của việc li khai này là gì, thể theo nguyện vọng của người dân xứ đó mà họ muốn li khai, muốn có cuộc sống riêng, độc lập, phồn thịnh hơn là phải theo một chế độ mà họ không muốn, vẫn chưa biết liệu xứ Catalan có thành công hay không nhưng tôi thực sự mong muốn điều đó thành sự thật, vì đó là niềm mong muốn chính đáng của họ

16:15 4 tháng 10, 2017 Reply

xứ dân chủ mà nó còn như thế thì đừng chửi bên xứ cộng sản này nhé,chỗ nào có bạo loạn đòi ly khai thì chính quyền ở đấy nó cũng dẹp thôi,bên Vn còn dẹp nhân văn chán là toàn đi khuyên nhủ,chứ bên xứ tây dân chủ nhân quyền là thế nhưng dẹp cái này nó cho đẫm máu luôn

09:17 5 tháng 10, 2017 Reply

Những người dân Catalunya đang lấy Việt Nam làm động lực cho hành trình lấy lại tự do, độc lập cho mình. Và họ cũng đã nhận thấy con đường cộng sản là con đường họ sẽ đi. Dù thế nào đi nữa thì tôi vẫn ủng hộ những người dân nơi xứ catalan giành lại những gì vốn thuộc về họ như Việt Nam đã làm với bọn xâm lược!

11:14 8 tháng 10, 2017 Reply

Hai xu hướng hợp nhất và phân chia giữa các dân tộc theo chủ nghĩa Mac- lenin là điều diễn ra đan xen với nhau như quy luật đấu tranh và thống nhất giữa các mặt đối lập, như một thực tế khách quan. Ở đây có thể thấy các quốc gia EU đang phải đau đầu trước các cuộc li khai đòi độc lập trên khắp lãnh thổ, quả thật chúng ta đang phải chứng kiến quá nhiều vấn đề trong việc hợp nhất, hoà hợp giữa các dân tộc khi vẫn còn sự bất bình đẳng, bất công, kì thị, định kiến.

12:36 8 tháng 10, 2017 Reply

tôi xin khẳng định EU sắp có biến với tình hình như hiện nay. Không dễ dàng gì để một châu lục có lịch sử chiến tranh đẫm máu nhất địa cầu với những xung đột về quyền lợi có thể nhanh chóng hoà hợp với nhau, ảnh hưởng của lịch sử, của định kiến, của dân tộc là rất lớn một khi sự bất công chưa được giải quyết triệt để

19:58 17 tháng 10, 2017 Reply

Trong cuộc đàn áp có những khẩu hiệu đẫm máu như vậy của cảnh sát thì việc những người dân lao động nghèo khổ tại Catalonia muốn giải thoát mình khỏi sự bóc lột của giới nhà giàu chính quốc là điều dễ hiểu. Tuy rằng, họ mạnh mẽ đấu tranh bền bỉ nhưng rồi cuối cùng vẫn phải chịu thất bại.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!