02/11/2017

* Ngô Đình Nhu, "chữ tài đi với chữ tai một vần"

Tác giả: Nam Nguyễn viết lúc 02/11/2017 | 2.11.17

Kính Chiếu Yêu

Tờ sắc lệnh bổ nhiệm Ngô Đình Nhu làm Giám đốc Nha Lưu trữ và Thư viện toàn quốc, do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Võ Nguyên Giáp ký vào ngày 8/9/1945 hiện được trưng bày ở trung tâm Lưu trữ Quốc gia.


Lần theo dấu tích Sự việc ít biết này mới thấy, Ngô Đình Nhu "chữ tài đi với chữ tai một vần"

Từ trước tới nay, chúng ta chỉ biết tới nhân vật Ngô Đình Nhu (1910-1963) với những hoạt động của ông ấy trong lĩnh vực chính trị. Cuộc đảo chính cuối năm 1963 ở miền Nam Việt Nam đã chấm dứt chế độ “gia đình trị” của anh em nhà họ Ngô. Nhưng ngoài vai trò đó, rất ít người biết rằng Ngô Đình Nhu là một trong số rất ít người Việt Nam tốt nghiệp tại một trường danh tiếng của Pháp chuyên đào tạo các Lưu trữ viên – Cổ tự; đó chính là trường Cổ tự học Quốc gia (Ecole Nationale des Chartes). Cái tên Ngô Đình Nhu vẫn còn gắn với lịch sử Lưu trữ Việt Nam đến tận hôm nay.

Những người trong ngành lưu trữ hẳn rất rõ, trong khuôn viên đẹp đẽ, sang trọng của Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV tại thành phố Đà Lạt có một biệt thự hiện đang dùng làm nhà kho lưu trữ trung chuyển, đó chính là ngôi biệt thự nghỉ cuối tuần của hai vợ chồng Ngô Đình Nhu và Trần Lệ Xuân thuở nào.

Ngô Đình Nhu sinh ngày 7-10-1910 tại xã Phước Qua, tổng Cự Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế trong một gia đình quan lại theo đạo Thiên Chúa. Là con trai của Ngô Đình Khả, Thượng thư Bộ Lễ dưới triều vua Thành Thái và là em trai của Thượng thư Bộ Lễ Ngô Đình Diệm dưới triều vua Bảo Đại.

Sau những năm tháng học tập dưới sự dạy dỗ của cha và giáo hội ở Huế, Ngô Đình Nhu sang Paris theo học tại các trường Đại học Văn khoa và Ngôn ngữ phương Đông. Ông thi đỗ vào trường Cổ tự học Quốc gia vào năm 1935 và tốt nghiệp năm 1938 với luận văn về lịch sử Việt Nam lần đầu tiên được bảo vệ tại Pháp có tiêu đề “Phong tục và tập quán của người Bắc Kỳ từ thế kỉ thứ 17 đến thế kỉ thứ 18 theo các du khách và các nhà truyền giáo”. Luận văn đã được nhận giải thưởng xuất sắc.

Trở về Việt Nam với hai bằng Lưu trữ – Cổ tự và Cử nhân khoa học, Ngô Đình Nhu được bổ nhiệm Lưu trữ viên – Cổ tự tại Sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương ở Hà Nội. Ngay trong năm làm việc đầu tiên với chức danh Quản thủ viên phó hạng 3 (tháng 12-1938), Ngô Đình Nhu đã được Giám đốc Paul Boudet đánh giá là một “Lưu trữ viên – Cổ tự trẻ đầy triển vọng”. Chỉ trong một thời gian ngắn làm việc ở Hà Nội (từ tháng 2-1938 đến giữa năm 1942), Ngô Đình Nhu đã chứng tỏ năng lực của mình trong việc cộng tác với Paul Boudet và Rémi Bourgeois (Phó Giám đốc) biên soạn và xuất bản các tập 2, 3 và 4 của bộ Đông dương pháp chế toàn tập (Recueil général de la Législation et de la Règlementation de l’Indochine).

Không chỉ được nhận xét là “một công chức trẻ có giá trị nhất, hội tụ những đức tính kiên quyết và thẳng thắn, có văn hóa rộng và một khả năng nghề nghiệp hoàn hảo”, Ngô Đình Nhu còn được đánh giá là “bằng chứng của một học thuyết uyên bác, một sự hoạt động không mệt mỏi” và ông đã trở thành “một cộng sự quý báu” của Paul Boudet trong kế hoạch sắp xếp lại tài liệu các vương triều phong kiến Việt Nam mà Paul Boudet đã theo đuổi ngay từ những ngày đầu tiên khi đặt chân đến Đông Dương.

Tháng 9-1942, Paul Boudet đã phái Ngô Đình Nhu vào Huế để thành lập một tổ chức Lưu trữ và thư viện ở Huế và tổ chức lại tài liệu của chính phủ Nam triều vì Paul Boudet cho rằng đây là ‘một sự nghiệp cần thiết và đầy hiển hách”.

Chính thức trở về Huế vào tháng 9-1942 nhưng từ tháng 2-1942, Ngô Đình Nhu đã thống nhất với ông Trần Văn Lý, Đổng lý Ngự tiền văn phòng của triều đình một kế hoạch nhằm cứu châu bản đang được cất giữ ở Nội các khỏi tình trạng bị hư hỏng nặng do không có người chăm sóc. Bản tấu xin đề nghị tổ chức một Hội đồng để chỉnh đốn đã được vua Bảo Đại chuẩn y. Hội đồng này do Ngô Đình Nhu làm Chủ tịch. 

Ngày 29-3-1943, Nghị định tổ chức lại cơ quan Lưu trữ và Thư viện của chính phủ Bảo hộ và chính phủ Nam triều do Paul Boudet chuẩn bị đã được Toàn quyền Đông Dương ký ban hành. Nghị định quy định: Lưu trữ và Thư viện của chính phủ An Nam được đặt dưới sự chỉ đaọ trực tiếp về mặt hành chính của Bộ Quốc gia Giáo dục và dưới sự kiểm soát về mặt kĩ thuật của Quản thủ viên Lưu trữ và Thư viện. Nhiệm vụ của Cố vấn – Quản thủ viên này được giao cho Ngô Đình Nhu theo các điều 3 và 4 của dụ số 61 ngày 11-7 năm Bảo Đại thứ 18 (tức ngày 11-8-1943) do vua Bảo Đại ký về thành lập tổ chức Lưu trữ và Thư viện của chính phủ An Nam.

Và ngày 29-4-1943, sau hôn lễ với Trần Lệ Xuân, Ngô Đình Nhu bắt đầu cuộc sống mới tại nhà số 19 đường Alexandres des Rhodes (Huế). Trong thời gian 3 năm, từ 1942 đến 1944, với vai trò Chủ tịch hội đồng cứu nguy châu bản và Cố vấn kĩ thuật, Ngô Đình Nhu đã đóng góp một phần quan trọng vào việc tập trung tài liệu của 5 nguồn (Quốc Sử quán, Tàng Thơ lâu, Nội các, Viện Cơ mật trước đấy và Thư viện Bảo Đại) vào cơ quan Lưu trữ và Thư viện của chính phủ Nam triều. Riêng đối với số châu bản ở Nội các, sau gần 2 năm làm việc dưới sự chỉ đạo của Ngô Đình Nhu, Hội đồng đã làm ra được 3 bản thống kê bằng chữ Hán và Việt: một bản dâng ngự lãm, một bản lưu hồ sơ và một bản gửi cho Viện Văn hóa. Tiếp đó, Hội đồng đã xin Khâm Thiên giám chọn ngày tốt để cung nghênh châu bản ra Viện Văn hóa. 

Hài lòng về những kết quả đó, Paul Boudet đã đánh giá Ngô Đình Nhu là “một cộng sự hạng nhất” vì theo Paul Boudet, Ngô Đình Nhu đã “hội tụ được cùng một lúc văn hóa truyền thống không thể thiếu trong vai trò của một Quản thủ viên Lưu trữ Hoàng triều và một khả năng hoàn hảo về nghề nghiệp nhờ có học thức uyên bác và vững chắc cho tổ chức Lưu trữ và Thư viện An Nam và Lưu trữ của Hoàng triều”.

Công việc đang tiến hành với kết quả ban đầu khả quan như thế thì xảy ra cuộc đảo chính Nhật- Pháp ngày 9-3-1945, rồi chiến tranh kéo dài, nhiêu tài liệu lưu trữ của Hoàng triều đã bị mất, hỏng do thiếu người chăm sóc.

Sau khi Nhật đảo chính Pháp, Sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương đã có một sự thay đổi lớn về tổ chức, bắt đầu từ ngày 18-4-1945 bằng việc thải hồi các nhân viên người Pháp. Theo đề nghị của giáo sư S. Kudo (Giám đốc mới của Sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương), Toàn quyền Đông Dương là Yuichi Tsuchihashi đã bổ nhiệm Ngô Đình Nhu làm Phó Giám đốc của Sở. Sau đó, Ngô Đình Nhu đã tới Hà Nội và đã có 3 tuần gặp gỡ với Giáo sư S. Kudo trong cương vị mới. Ngày 31-7-1945, được sự đồng ý của Kudo, Ngô Đình Nhu đã quay lại Huế để tiếp tục công việc ở Viện Văn hóa.

Cách mạng tháng Tám thành công, chính quyền cách mạng đã được thành lập. Ngay từ những ngày đầu tiên, Lưu trữ và Thư viện đã được chính quyền cách mạng quan tâm đến. Ngày 8-9-1945, tức là chỉ 6 ngày sau khi Việt nam tổ chức tuyên bố độc lập ở Quảng trường Ba Đình lịch sử, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp đã thay mặt Chủ tịch chính phủ lâm thời ký 2 sắc lệnh có liên quan đến Thư viện và Lưu trữ. Sắc lệnh thứ nhất, sáp nhập các thư viện công (trong đó có thư viện Pierre Pasquier trực thuộc sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương) và một số cơ quan văn hóa khác vào Bộ Quốc gia Giáo dục. Sắc lệnh tiếp theo cử ông Ngô Đình Nhu làm Giám đốc Nha Lưu trữ công văn và Thư viện toàn quốc.

Sắc lệnh này thể hiện chính sách trọng dụng nhân tài của chính quyền cách mạng Việt Nam. Ngô Đình Nhu đã trở lại Hà Nội tiếp tục chỉ đạo công việc chuyên môn ở Sở. Tờ trình số 365 ngày 16-11-1946, về công việc của Phòng Thư mục và Pháp chế của Giám đốc Sở Lưu trữ công văn và Thư viên toàn quốc gửi Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục với chữ kí tay của Ngô Đình Nhu là bằng chứng cuối cùng về hoạt động của ông trong lĩnh vực Lưu trữ – Thư viện.

Đáng tiếc, sau đó ông Ngô Đình Nhu đã tự ý từ nhiệm, quay lại Huế để rồi sau đó đóng vai mới "cố vấn chính trị" cho anh trai mình, Tổng thống Ngô Đình Diệm với sự bảo trợ của Mỹ và rồi nhận cái chết thê thảm do chính ông chủ bảo trợ của mình gây nên.

8 nhận xét

22:18 3 tháng 11, 2017 Reply

Một người tài năng như Ngô Đình Nhu đã được thừa nhận thông qua vai trò là cố vấn chính trị chính trị cho tổng thống Diệm, một con người tài giỏi và đầy mưu lược đáng sợ nhất từ kẻ thù. Tuy nhiên đáng tiếc tài năng đó đã không được đặt đúng chỗ và đi ngược lại lợi ích của nhân dân

14:19 4 tháng 11, 2017 Reply

Đúng là "chữ tài đi với chữ tai một vần". Tài năng phải được đặt đúng chỗ, đi liền với đạo đức lập trường vững vàng, gắn liền với lợi ích của nhân dân, đất nước. Còn tài năng đặt không đúng chỗ thì sẽ trở thành tai họa và sớm muộn gì sẽ bị loại bỏ mà thôi.

16:53 4 tháng 11, 2017 Reply

tướng Giáp và Ngô đình diệm là người cùng quê,ở 2 bờ của dòng sông lệ thủy quảng bình mà đã sinh ra 2 chân vương đối nghịch nhau,một người thì là anh hùng dân tộc,thống nhất giang sơn trong sự ngưỡng mộ của cả dân tộc và thế giới,một kẻ là tên bạo chúa tay sai lê máy chém tàn sát biết bao nhiêu người ở miền nam rồi,còn ngô đình nhu thì từ chính nghĩa ko chịu làm lại ham vinh hoa của giặc mà bỏ cách mạng,đéo đc ông nào ra hồn

18:31 4 tháng 11, 2017 Reply

Bọn khốn cờ ba sọc cứ chửi CS chửi đảng này nọ
Nhưng nó đâu biết kẻ thù thực sự của chúng là ai đâu,2 ae nhà Ngô đình diệm và ngô đình nhu sau một thời gian được mỹ bảo trợ,khi thây hết giá trị lợi dụng đã bị chúng giết chết một cách man rợ.Phục vụ cho người ta rồi để người ta giết không thương tiếc,giờ lại quay ra trách đảng trách nhà nước.có thấy buồn cười ko cờ ba sọc ????

08:15 5 tháng 11, 2017 Reply

Một con người tài năng nhưng rốt cục lại phải trả giá một cách thê thảm vì nhân quả báo ứng

21:17 7 tháng 11, 2017 Reply

sau đó ông Ngô Đình Nhu đã tự ý từ nhiệm, quay lại Huế để rồi sau đó đóng vai mới "cố vấn chính trị" cho anh trai mình, Tổng thống Ngô Đình Diệm với sự bảo trợ của Mỹ và rồi nhận cái chết thê thảm do chính ông chủ bảo trợ của mình gây nên.

15:17 9 tháng 11, 2017 Reply

Một tài năng được gọi là thiên bẩm, một tài năng được cả nước Pháp công nhận. Mọi người cũng phải nể phục trước tài năng trời phú của ông. Thế mà cái tài ấy lại không được sử dụng đúng cách, không biết lựa chọn nơi cần đặt vào. Cuối cùng cũng chỉ bỏ đi mà thôi.

15:43 9 tháng 11, 2017 Reply

Chữ tài trời ban ông sử dụng rất tốt, nhưng mà không biết đặt nó vào đúng chỗ cũng chỉ bỏ đi mà thôi. Việc đến cả người Pháp cũng phải ghi nhận tài năng của ông vào thời kì ấy quả không phải là điều dễ dàng, thế ấy mà ông lại đi trái lại với sự kì vọng của Tổ quốc, trái lại lợi ích của nhân dân. Quả thật đáng tiếc.

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!