28/12/2017

Nữ tiến sĩ đề cập 6 bất ổn trong đề xuất cải tiến của PGS Bùi Hiền

Tác giả: Mõ Làng viết lúc 28/12/2017 | 28.12.17

Mõ Làng: Cái "đám quần chúng thiếu hiểu biết ném đá" nên vào đây mà đọc.

Theo TS Trịnh Thu Tuyết, cần tìm phương án tốt nhất đối với sự thay đổi chữ viết, tránh gây sốc cho cộng đồng.

Khi phần I bản đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ của PGS Bùi Hiền (phần phụ âm) được công bố trên truyền thông, công luận đã có những phản ứng trái chiều, trong đó nghiêng về phản đối.

Bài viết sau đây cũng là nối tiếp mạch suy nghĩ ấy khi PGS công bố tiếp phần II bản đề xuất với những cải tiến về hệ thống nguyên âm tiếng Việt.

TS Trịnh Thu Tuyết - nguyên giáo viên Ngữ văn trường THPT Chu Văn An, Hà Nội. 

Nhìn nhận nghiêm túc thì tiếng Việt của mình có rất nhiều điều bất hợp lý cả trăm năm nay, những bất hợp lý được hợp lý hoá bằng các quy ước mang tính mặc định trong cộng đồng sử dụng ngôn ngữ Việt.

Ví dụ các chữ cái c/k/q, r/d/gi, ng/ngh, g/gh... Những mặc định đó tồn tại lâu dần thành thói quen. Từ thói quen lâu dần thành chuẩn mực chính tả phổ thông và chuẩn mực là tiêu chí quan trọng thiết lập giá trị thẩm mỹ trong tâm thế người sử dụng ngôn ngữ Việt.

Bất hợp lý luôn tiềm tàng nhu cầu thay đổi để giảm thiểu tiến tới xoá bỏ nó, dần mang tới tính khoa học, thẩm mỹ cho tiếng Việt. Tuy nhiên, sự thay đổi thói quen đã hình thành hàng trăm năm là điều khó khăn, khó từ phương án thay đổi tới vấn đề giải quyết những hệ lụy cũ trong các văn bản hàng trăm năm nay, đặc biệt là khó khăn trong tâm thế tiếp nhận của cộng đồng.

Vậy vấn đề đặt ra là phải tìm phương án tốt nhất cho sự thay đổi, phương án ấy vừa khoa học, hợp lý, vừa không thay đổi quá nhiều những yếu tố có sẵn, tránh gây sốc cho cộng đồng.


Thử đọc thơ viết bằng 'Tiếw Việt' theo cải tiến của PGS Bùi Hiền. Sau vài phút làm quen, các bạn trẻ cho biết họ vẫn khó đọc tốt tiếng Việt theo đề xuất của PGS Bùi Hiền và cho rằng sẽ không dễ để thay đổi.

Nhiều điểm bất cập

Phương án do PGS Bùi Hiền đề xuất có quá nhiều sự thay đổi chưa thuyết phục được người sử dụng tiếng Việt, cũng là chủ nhân đích thực của tài sản tinh thần quý giá của cộng đồng, dễ gây phản ứng tiêu cực cũng là dễ hiểu.

Nhiều ý kiến lý giải sự bất hợp lý, dẫn tới bất khả thi trong những phương án đề xuất của PGS, tôi chỉ xin đưa ra vài ý kiến rất nhỏ về những bất cập.

Thứ nhất, là sự bất ổn trong cách đặt vấn đề.

PGS Bùi Hiền nêu: Giải quyết khắc phục tình trạng viết sai chính tả bằng cách xoá bỏ ranh giới đúng - sai của các phụ âm. Dùng tiếng thủ đô Hà Nôi làm cơ sở ngữ âm cho việc xác định danh mục chữ cái tiếng Việt. Trong khi đó, tiếng của Hà Nội về cơ bản không phân biệt r/d; s/x; ch/tr... sẽ không thể đại diện cho cách phát âm của người Việt nói chung.

Thứ hai, tiếng nói có trước, chữ viết có sau để ghi âm tiếng nói. Vậy chữ phải thể hiện được đầy đủ các sắc độ tinh tế của tiếng nói, không thể xoá nhoà và đồng nhất các sắc độ ấy, không thể thay đổi chính âm và buộc người sử dụng ngôn ngữ chạy theo chính tả khi đồng nhất x/s; ch/tr; r/d...

Một trong những vẻ đẹp của tiếng Việt chính là sự phong phú, uyển chuyển tinh tế của ngữ âm. Ngữ âm được hình thành chủ yếu bởi thanh điệu, vần điệu, âm điệu, những yếu tố được cấu tạo trước hết bằng hệ thống phụ âm và nguyên âm! Sự khác nhau giữa các phụ âm r - d, ch - tr, x - s... tạo nên sắc điệu tinh tế cho các âm tiết khi phát âm.

Lấy ví dụ, sẽ không thể nhận ra vẻ đẹp của câu thơ "Những luồng run rẩy rung rinh lá" của Xuân Diệu. Câu "Đứng bên này sông sao nhớ tiếc/ Sao xót xa như rụng bàn tay" của Hoàng Cầm.

Câu "Chí cha chí chát khua giày dép/ Đen thủi đen thui cũng lụa là" của Trần Tế Xương. Hay ca từ "Trùng trùng quân đi như sóng... Trùng trùng say trong câu hát..." của Văn Cao... nếu phát âm theo hướng cải tiến quốc ngữ được đề xuất.

Sự thật không thể phủ nhận, đó là ngữ âm tạo nên KHÍ của ngôn ngữ, đó là cái tinh tế linh diệu của một ngôn ngữ! Chính vì thế, tôi cho rằng việc cải tiến nên hướng tới giải quyết những bất hợp lý đơn thuần về những chữ viết không làm phương hại tới ngữ âm.

                                  Bảng chữ cái mới theo cải tiến của PGS.TS Bùi Hiền.

Thứ ba, sau yếu tố ngữ âm là yếu tố từ vựng. Nghĩa biểu đạt của từ vựng liên quan chặt chẽ tới chữ viết. Nếu xoá nhoà ranh giới của ch/tr, s/x, r/d... sẽ xuất hiện những yêu tố đồng âm khác nghĩa rất phức tạp trong tiếng Việt.

Ví dụ hai câu thơ của Nguyễn Khoa Điềm: "Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng/ Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi" - người đọc phân biệt sự khác nhau giữa " truyền" (sự trao gửi những giá trị - chủ yếu tinh thần - qua thời gian) với "chuyền" ( việc chuyển chủ yêu các yếu tố vật chất trong không gian).

Phân biệt sự khác nhau giữa "sẻ" trong "chia sẻ" (chủ yếu hướng tới việc bày tỏ/ tâm tình/ đồng cảm... các giá trị tinh thần.Nếu là giá trị vật chất, cũng chủ yếu hướng tới cách bộc lộ tình cảm đùm bọc cảm thông như "nhường cơm sẻ áo"...) với " xẻ" (việc dùng một vật dụng như cưa, dao... để chia/cắt một đối tượng thường là hữu hình theo chiều dọc).

Hoặc phân biệt nghĩa các phát ngôn qua cách phát âm như "Không xa đâu Trường Sa ơi"; "- Anh ăn trưa chưa? - Anh chưa ăn trưa!"; "Của nhà chồng em trồng đấy"; "Loài trâu bò châu Á", "Da cô ấy dạo này trắng ra...". Đó là những hiện tượng ngôn ngữ rất khó phân biệt nếu giản lược các chữ cái theo đề xuất.

Mất đi tính phong phú, đặc sắc trong tiếng Việt

Thứ tư, nguyên tắc PGS đưa ra để cải tiến tiếng Việt là mỗi âm vị chỉ ghi bằng một chữ cái (ký tự). Tuy nhiên, cách khắc phục của PGS lại nảy sinh một số vấn đề mới như sau:

Sẽ có trường hợp một chữ phải gánh trong nó nhiều âm. Ví dụ: C phải hàm chứa hai âm tr và ch; z hàm chứa r, d và gi. Bất cập đó dẫn tới sự tự loại bỏ một bộ phận âm vị không chỉ làm mất đi tính nhạc phong phú, đặc sắc trong tiếng Việt mà còn dẫn tới những đồng âm rất khó phân biệt như đã nói ở phần 2, 3.

Hoặc ngược lại, một âm vẫn hiện hữu trong nhiều chữ cái khác nhau.

Quan sát đoạn "Thử nghiệm trực tiếp" cua PGS Bùi Hiền - đoạn trích báo Nhân dân ngày 16/12, có trường hợp như âm ă ghi là a trong âm tiết "cách"; âm ă lại ghi là ă trong âm tiết "căn" (câu "...một kác kăn kơ, bài bản...").

Theo nguyên tắc chính tả hiện hành, nếu nguyên âm đôi uô/ ươ/ iê là âm giữa vần thì ghi uô (rau muống), ghi ươ (tương đương), ghi iê (tiếng Việt), còn nếu đứng độc lập không có âm cuối vần thì chuyển thành ua (mua); ưa (mưa); ia (tia). Hàng trăm năm nay, sự chuyển âm này không còn là vấn đề với người sử dụng tiếng Việt.

Nay theo đề xuất của PGS Bùi Hiền, chữ a chỉ ghi âm a, và các trường hợp a đọc là ô (mua) sẽ trả lại là "muô"; a đọc là ơ (mưa) sẽ trả lại là "mươ"; a đọc là ê (tia) sẽ trả lại là " tiê"; a đọc là ă (tay) sẽ trả lại là "tăy".

Tuy nhiên, trường hợp âm â ghi â và ớ như trong các âm tiết: "tân" và "tớ" sẽ là hiện tượng một âm xuất hiện ở hai chữ cái trong khi nếu tuân thủ hệ thống cải tiến theo nguyên tắc một chữ ghi một âm thì chữ " tớ" phải chuyển thành "tấ".

Vậy là nguyên tắc một chữ ghi một âm của PGS đã không triệt để ngay trong chính hệ thống của ông.

Thứ năm, đề xuất cắt một nét của chữ "n", ghép liền với chữ "h" để ghi âm "nhờ" (nh) là đề xuất rất khó thuyết phục cả về tính khoa học lẫn thẩm mỹ.

Thứ sáu, sự cải tiến đồng bộ chữ viết Tiếng Việt sẽ tạo ra sự đứt đoạn của một giai đoạn văn hoá dân tộc.

Lần thứ nhất, số đông người Việt Nam đã khó khăn trước những di sản văn hoá, lịch sử sử dụng Hán ngữ; còn lần này lại là khó khăn thật trớ trêu trước di sản sử dụng Việt ngữ.

PGS nói không cần in lại toàn bộ sách báo, ấn phẩm, sách giáo khoa, hợp đồng kinh tế, giấy tờ... vì cho rằng những người biết quốc ngữ vẫn yên tâm sử dụng tất cả thứ đó tới hết đời.

Vậy nếu đề xuất này được thuc hiện, những thế hệ con cháu chúng ta sẽ tiếp nhận di sản văn hoá sử dụng chữ quốc ngữ hiện tại như thế nào nếu không biết đồng thời hai hệ thống ngôn ngữ?

Đưa ra giải pháp "in một số tác phẩm văn thơ cần thiết để phổ cập nhanh chóng" như thời dùng chữ quốc ngữ thay chữ Hán đầu thế kỷ trước sẽ mặc nhiên loại bỏ một phần lớn di sản văn hoá dân tộc. (Bởi nếu in lại nhiều sẽ là một vấn đề quá lớn cho ngân sách).

PGS dẫn chứng giấy khai sinh thời Pháp in ba thứ chữ: Chữ Pháp, chữ Nho, chữ quốc ngữ. Nếu theo sáng kiến này, lượng tiền của, công sức, thời gian... in ấn sẽ lớn gấp bao nhiêu lần 9% tiết kiệm được mà ông cho rằng cải tiến mới sẽ đem lại?

Đó là vài suy nghĩ ban đầu về những bất cập nếu chúng ta áp dụng đề xuất cải tiến tiếng Việt của PGS Bùi Hiền.

21 nhận xét

19:23 28 tháng 12, 2017 Reply

bản đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ của PGS Bùi Hiền đưọc nghiên cứu một cách nghiêm túc của PGS Bùi Hiền và chúng ta nên tôn trọng sư nghiên cúư này nhưng nếu áp dụng vào thực tế thì không có căn cứ để chúng ta thay đổi bởi ngôn ngữ Việt đã đựoc sử dụng cả trăm năm nay, không chỉ có giá trị bây giờ mà giá trị lịch sử cũng rất lớn, không những thế nếu thay đổi ngôn ngữ các văn bản đã đựơc viết ra hay tất cả nguời Vịêt Nam phải đi học lại tiếng hay sao.

21:43 28 tháng 12, 2017 Reply

nhìn chung phương án cải cách tiếng việt của giáo sư Bùi Hiền cần phải có thêm thời gian nghiên cứu thêm và cái gì cũng cần phải có thời gian để thích ứng, ta cũng không nên vội vàng, hấp tấp vì đây là một vấn đề hệ trọng có liên quan đến rất nhiều lĩnh vực khác nhau

21:55 28 tháng 12, 2017 Reply

nói thật chứ, mặc dù là công trình nghiên cứu thật, và mọi người rất biết tôn trọng và cảm ơn vì tinh thần đóng góp của PGS.TS Bùi Hiền, nhưng thật sự thì nó không được lòng tất cả mọi người, sự cải tiến so với những bất cập thì nó thực sự chưa cải tiến được nhiều cho lắm.

22:25 28 tháng 12, 2017 Reply

nếu thay đổi tiếng việt như kiểu kia thì đầu tiên chúng ta phải học lại, điều đó chắc hẳn mọi người sẽ không chấp nhận rồi, thứ hai, mọi dữ liệu đều phải thay đổi chữ viết, thứ ba là việc thay đổi này cũng sẽ không giúp được gì đối với việc hội nhập quốc tế, cái mà chúng ta đang cần là sử dụng ngôn ngữ sao cho thuận lợi cho việc hội nhập quốc tế.

08:43 29 tháng 12, 2017 Reply

thế nhưng việc thay đổi sẽ khó khăn nếu việc thay đổi chúng ta có thể hiểu được ý của nó nhưng liệu trong các văn bản pháp luật hay các loại giấy tờ thì phải thay đổi toàn bộ và quy định rõ ràng về ngữ nghĩa của nó.việc đưa vào thực tế sẽ gặp rất nhiều khó khăn

09:07 29 tháng 12, 2017 Reply

Tôi nhận thấy rằng tiếng Việt mà chúng ta đang sử dụng là quá chuẩn, được thế giới công nhận thì làm sao mà chúng ta phải thay đổi nữa ạ. GS Bùi Hiền có nói thay đổi tiếng Việt sẽ tiết kiệm được rất nhiều thế thưa ông bây giờ mà thay đổi thì kéo theo một loạt vấn đề. Thứ nhất là sẽ phải sửa đổi và in ấn lại toàn bộ sách giáo khoa, luật, văn bản hành chính; toàn bộ dân tộc ta phải đi học lại chữ quốc ngữ. Đấy là mới là phức tạp. Còn việc ông nghiên cứu thì cứ nghiên cứu cho vui thôi, chứ còn ứng dụng thì không nên chút nào ạ.

09:51 29 tháng 12, 2017 Reply

Nghiên cứu và cải tiến Tiếng Việt của GS Bùi Hiền là đáng hoan nghênh vì sự mở rộng,, làm mới văn hóa nhưng gặp không ít vướng mắc bởi vì phương án do PGS Bùi Hiền đề xuất có quá nhiều sự thay đổi chưa thuyết phục được người sử dụng tiếng Việt, cũng là chủ nhân đích thực của tài sản tinh thần quý giá của cộng đồng, dễ gây phản ứng tiêu cực cũng là dễ hiểu.Do vậy, cần một sự nghiêm túc nhìn nhận và tầm nhìn xa về tương lai, nếu thực sự cần thì sẽ áp dụng thực nghiệm dần dần còn nếu không thì vẫn giữ nguyên trạng tiếng Việt chuẩn như từ trước tới giờ1

15:46 29 tháng 12, 2017 Reply

Nghiên cứu về việc cải tiến Tiếng Việt của GS Bùi Hiền rất đáng hoan nghênh, như nhưng có quá nhiều thay đổi mà cộng đồng chúng ta, nhiều ngườn cũng bị "shock". Vì chữ quốc ngữ đã tồn tại trăm năm nay, có thay đổi chỉnh sửa cũng rất nhỏ và từ lâu rồi. Thiết nghĩ cần một cái nhìn đa chiều và chính xác, nghiêm túc hơn nữa nếu chúng ta thực sự muốn thay đổi

17:19 29 tháng 12, 2017 Reply

dù gì thì khi đón nhận cái mới bao giờ cũng khó khăn hơn so với giữ cái cũ nhưng mà nếu xét về mặt cụ thể như thế này thì theo ý kiến của đại đa số người dân nên giữ lại cái lối cũ thì hơn hơn nữa đây là vấn đề lâu dài có tính chiến lược chứ không phải là vài ba năm là giải quyết được hoàn toàn

17:21 29 tháng 12, 2017 Reply

tất cả mọi vấn đề đều là thành tựu nghiên cứu mà có cả từ chữ hán đến chữ quốc ngữ và tới bây giờ là loại chứ mới nếu như mà những lợi ích mà chứ này đem lại là đúng và hoàn hảo vậy thì tội gì chúng ta không nên tiếp thu nó một cách có khoa học và có bài bản chứ việc gì mà phải bài trừ nó

09:41 30 tháng 12, 2017 Reply

Theo tôi, công trình cải tiến chữ viết tiếng Việt của ông PGS Bùi Hiển nên gác lại. "Cải tiến" theo quy luật là "tốt lên", nhưng công trình nghiên cứu của ông Bùi Hiển lại quá dở thì vận dụng sao được. Đừng làm đảo lộn những gì mà nền văn hóa Việt Nam đang có. Tôi chia buồn với PGS Hiển, sau khi ông đã đầu tư nhiều thời gian nghiên cứu nhằm cải tiến Tiếng Việt, nhưng kết cục lại chẳng đạt kết quả gì, thật khổ thân ông!

22:05 31 tháng 12, 2017 Reply

Vốn dĩ thấy nó quá bất cập rồi, đọc những luận điểm này của nữ tiến sĩ lại thấy nó thêm bất cập hơn, quả thật nếu đổi sang bộ chữ mới này thì vẻ đẹp ngôn từ trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhất là thơ sẽ mất đi, đó là điều t chưa từng nghĩ đến. Nội cái đấy thôi cũng thấy sự mất mát lớn trong văn học nghệ thuật rồi. Như vậy sẽ gây khó khăn cho các hs sau này học các tp văn học.

23:16 31 tháng 12, 2017 Reply

Đọc những luận điểm này của nữ tiến sĩ lại thấy nó thêm bất cập hơn, quả thật nếu đổi sang bộ chữ mới này thì vẻ đẹp ngôn từ trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhất là thơ sẽ mất đi, đó là điều t chưa từng nghĩ đến. Nội cái đấy thôi cũng thấy sự mất mát lớn trong văn học nghệ thuật rồi. Như vậy sẽ gây khó khăn cho các hs sau này học các tp văn học.

23:47 31 tháng 12, 2017 Reply

Vốn dĩ thấy nó quá bất cập rồi, đọc những luận điểm này của nữ tiến sĩ lại thấy nó thêm bất cập hơn, quả thật nếu đổi sang bộ chữ mới này thì vẻ đẹp ngôn từ trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhất là thơ sẽ mất đi, đó là điều t chưa từng nghĩ đến. Nội cái đấy thôi cũng thấy sự mất mát lớn trong văn học nghệ thuật rồi. Như vậy sẽ gây khó khăn cho các hs sau này học các tp văn học.

00:04 1 tháng 1, 2018 Reply

Đọc những luận điểm này của nữ tiến sĩ lại thấy nó thêm bất cập hơn, quả thật nếu đổi sang bộ chữ mới này thì vẻ đẹp ngôn từ trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhất là thơ sẽ mất đi, đó là điều t chưa từng nghĩ đến. Nội cái đấy thôi cũng thấy sự mất mát lớn trong văn học nghệ thuật rồi. Như vậy sẽ gây khó khăn cho các hs sau này học các tp văn học.

20:30 1 tháng 1, 2018 Reply

trên trang google tiên lãng đã có một bài phản biện gay gắt ,thậm chí gọi tác giả là ngu xuẩn.....nhưng xem ra có lý.......

11:08 9 tháng 1, 2018 Reply

PVClinh.

10:06 25 tháng 1, 2018 Reply

Có những nghiên cứu hoàn toàn phi lý. Giống như một phương Pháp chữa bệnh mới lạ, một sản phẩm chưa từng được biết tới... Tôi ngờ rằng, số những người bạn trẻ đang lớn tiếng phản bác, chưa từng đọc đến 10 đề tài nghiên cứu cả trong và ngoài nước.
Đây chỉ là một trong hàng nghìn đề tài nghiên cứu phi thực tế, nhưng nếu trên đời này chỉ toàn những người chỉ dám suy nghĩ theo những gì đã có thì đất nước sẽ đi về đâu.

19:15 25 tháng 1, 2018 Reply

Những tranh luận nảy lửa xung quanh đề xuất về việc cải cách chữ viết tiếng Việt của PGS-TS Bùi Hiền mấy ngày qua đặt ra vấn đề: có cần đổi mới cách viết Tiếng Việt hiện nay? Tôi không phải là người trong lĩnh vực ngôn ngữ, nhưng phải khẳng định rằng tôi là người Việt Nam, nói như nhà thơ Lưu Quang Vũ "tôi yêu tiếng nước tôi" (Chính là Tiếng Việt mà chúng ta đang sử dụng hiện nay. Và theo suy nghĩ của tôi không cần thay đổi, vì Tiếng Việt mà chúng ta đang sử dụng chưa bộc lộ ra những sai sót, hay khuyết điểm gì cả, vì thế không có lý do gì để chúng ta thay thế.

17:35 22 tháng 11, 2019 Reply

Vốn dĩ thấy nó quá bất cập rồi, đọc những luận điểm này của nữ tiến sĩ lại thấy nó thêm bất cập hơn, quả thật nếu đổi sang bộ chữ mới này thì vẻ đẹp ngôn từ trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhất là thơ sẽ mất đi, đó là điều t chưa từng nghĩ đến

12:50 1 tháng 12, 2019 Reply

thế nhưng việc thay đổi sẽ khó khăn nếu việc thay đổi chúng ta có thể hiểu được ý của nó nhưng liệu trong các văn bản pháp luật hay các loại giấy tờ thì phải thay đổi toàn bộ và quy định rõ ràng về ngữ nghĩa của nó.việc đưa vào thực tế sẽ gặp rất nhiều khó khăn

Đăng nhận xét

Cám ơn đã đọc bài viết!
- Mọi thắc mắc, gợi ý hoặc bình luận xin chia sẻ bên dưới hoặc Gửi thư hay Báo lỗi
- Hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để mọi người dễ đọc hơn!
- Chèn link bằng thẻ: <a href="Link" rel="nofollow">Tên</a>
- Tạo chữ <b>đậm</b> <i>Ngiêng</i>
Thank You!